تعهد به مذاکره در حقوق بینالملل در پرتو رویه دیوان بینالمللی دادگستری با تأکید بر قضیه بولیوی و شیلی
نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق بین الملل ، دانشکده حقوق، دانشگاه قم
2 پژوهشگر دکتری حقوق بین الملل، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم ایران
doi
10.22099/jls.2020.34905.3615چکیده
دیوان بینالمللی دادگستری در معرض ادعاهای مختلف از سوی دولتهای طرف اختلافات بینالمللی قرار میگیرد. دولتهای طرف اختلاف نیز برای نائل آمدن به مطلوب خود از دعوای طرحشده، در بعضی موارد درگیر آرمانخواهی و ایدهآلگرایی مفرط میشوند. طرح ادعاهایی با چنین خصیصهای، فرصت تبیین حقوق بینالملل موجود را برای جامعه بینالمللی از سوی دادگاه جهانی فراهم میسازد. «تعهد به مذاکره» در مواردی در برابر دیوان بینالمللی دادگستری به صورت ایدهآلگرایانه مطرح شده است. دیوان در رویه اخیر خود درباره این موضوع، با صدور رأیی در سال 2018 در دعوای دولت بولیوی علیه دولت شیلی تحت عنوان «تعهد به مذاکره در مورد دسترسی به اقیانوس آرام»، برخی مواضع اصولی خود در آرای پیشین را درباره تعهد به مذاکره تثبیت کرده است. نوشتار پیشروی، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی درصدد بررسی این مسئله است که تعهد به مذاکره در حقوق بینالملل از چه ماهیت و جایگاهی برخوردار است؟ در پاسخ به این سؤال این فرضیه مطرح میشود که گرچه توسعه حقوق بینالملل الزامات متعددی را در میان دولتها پدید آورده، لیکن در موضوع مذاکره نمیتوان قائل به وجود تعهدی عام در حقوق بینالملل بود. هرچند میتوان به وجود چنین تعهدی به عنوان یک تعهد معاهداتی یا عرفی خاص اذعان کرد.
