«آینده پژوهی»؛ فصل مشترک مطالعۀ تطبیقی «طراحی پژوهی» با «دین پژوهی»

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکترای تخصصی، رشته طراحی صنعتی دانشکده طراحی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

2 عضو هیأت علمی، دانشکده طراحی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22034/nrr.2023.16448
چکیده

دغدغۀ اصلی مقوله دیزاین در طراحی پژوهی، عبارت است از فرآیند ایجاد یک ایده در غالب راهبرد و راهکار برای مواجهه با یک مسئله خاص و اقدام عملی برای حل آن به‌گونه‌ای که توجه به «زمینه» ی مسئله، بخش جدایی‌ناپذیر فرآیند مذکور است. از سوی دیگر اندیشمندان بزرگ اسلامی، از دیسیپلین فقه نیز با عنوان «صناعت» یاد می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که فقیه برای پاسخ به مسائل کنونی با توجه به ظرف و زمینه‌ی آن‌ها ، بهترین تبیین شرعی را استنباط و ارائه میکند؛ فلذا با دیدگاهی تطبیقی نه‌تنها دو دیسیپلین یادشده در تعارض با یکدیگر قرار ندارند؛ بلکه می‌توان هر دو را متعلق به حوزه‌هایی از معرفت بشری دانست که ضمن منفک بودن از دیگر حوزه‌های معرفتی که صرفاً بر شناخت محض تأکید دارند، حکمت عملی ناظر بر مقولات آینده و طراحی در برمی‌گیرد؛ در همین راستا پژوهشِ کیفی حاضر در دسته‌ی پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد و با به کار بستن روش توصیفی- تحلیلی، پرداختن به مضامین مشترک قابل طرح در دو دیسیپلین فقه و دیزاین را که نقشی اساسی در ترسیم آینده‌های مرجح دارند، از جمله دغدغه‌ی حل مسئله، نقش منبع معرفتی شهود، استراتژی منطقی ربایشی و پژوهش از طریق طراحی به‌مثابه روش‌شناسی، در دستور کار خود قرار داده است.