زندگی در برابر اشغال؛ پدیدارشناسی مقاومت روزمرۀ فلسطینیان در برابر سلطۀ اشغالگران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانش اجتماعی مسلمین دانشگاه باقرالعلوم، مدیرگروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)، قم، ایران. namkhahmojtaba@gmail.com
2 دانشجوی دکتری دانش اجتماعی مسلمین دانشگاه تهران، عضو گروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)، قم، ایران. (نویسنده مسئول). ali.eskandari.n@ut.ac.ir
3 دانشجوی دکتری جامعهشناسی دانشگاه تهران، عضو گروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم (ع)، قم، ایران. m.karbalaeizadeh@ut.ac.ir
doi
10.22083/jccs.2025.509717.4076چکیده
مناقشه اسرائیل- فلسطین از طولانیترین مناقشات میان اشغالگران و بومیان است. یکی از راههای مهم شناخت چگونگی اعمال اشغال و سازوکارهای مقاومت در برابر آن، تلاش برای فهم این موضوع از منظر تجربه زیسته زندگی روزمرۀ فلسطینیها است. بدین منظور سعی شد در این مقاله از طریق مطالعه پدیدارشناسانه تجربۀ زیسته مقاومت از منظر فلسطینیان به این فهم نزدیک شویم. برای گردآوری دادهها از مصاحبهها و گزارشهای موجود در روایت زندگی روزمرۀ آنها استفاده شد. پسازآن، تجارب زیستۀ بیانشده حول دو پدیدۀ اشغال و مقاومت بررسی شد. در بخش اول سازوکارهای سلطه و ابزارهای اعمال آن احصا گشت. سازوکارهای سلطه عبارت بودند از: القای ترس و ارعاب، تحقیر در زیست روزمره، اعمال رنج و فشار روحی و نگرانی از زیست معمول و طبیعی. مهمترین ابزارهای اعمال سلطه نیز ایستبازرسی، بروکراسی و سازوکارهای مجوزدهی بودند. در بخش دوم به مقاومت در برابر سلطه پرداخته شد. محرکهای مقاومت در برابر سلطه عبارت بودند از: امیدواری و آرزومندی، شهادتطلبی و پذیرندگی مرگ، حب به وطن و لذت از مقاومت. همچنین راهبردهای اجتماعی مقاومت در برابر سلطه عبارت بود از: پیوند میان مبارزه و زندگی روزمره، تقویت همبستگی اجتماعی، نهادینهسازی مقاومت در تربیت کودکان و نیز ایستادگی بهرغم آوارگیهای مکرر.