قابلیت زیرژانر ابرقهرمانی در انیمیشن برای تعلیموتربیت اخلاقی کودکان: مطالعه موردیِ مجموعه گروه شبنقاب
نویسندگان
1 استادیار، گروه هنرهای رسانهای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران. mohsenkarami@iribu.ac.ir
doi
10.22083/jccs.2025.506544.4008چکیده
در دنیای امروز، انیمیشنها بهعنوان ابزاری مهم در فرایند جامعهپذیری کودکان شناخته میشوند. این پژوهش، با بهرهگیری از تحلیل محتوای کیفی و با تمرکز بر مجموعه انیمیشنی گروه شبنقاب، قابلیتهای زیرژانر ابرقهرمانی را در تعلیموتربیت اخلاقی کودکان بررسی میکند. این مطالعه، با تکیه بر نظریههای یادگیری اجتماعی بندورا و جامعهپذیری پیاژه، نشان میدهد که انیمیشنهای ابرقهرمانی میتوانند ازطریق نمایش تقابل خیر و شر، چالشهای اخلاقی و تصمیمگیریهای شخصیتها، به تعلیموتربیت کودکان در زمینه دانستههای اخلاقی، شناختهای اخلاقی و مهارتهای اخلاقی بپردازند. افزونبر این، نشان میدهد که گروه شبنقاب ازطریق این سه شیوۀ اصلی به رشد اخلاقی کودکان کمک میکند: مدلسازی رفتارهای اخلاقی که ازطریق شخصیتهای قهرمان داستان به کودکان الگوهای اخلاقی ارائه میدهد؛ خلق موقعیتهای اجتماعی پیچیده که به کودکان امکان تمرین مهارتهای داوری و تصمیمگیری اخلاقی را میدهد؛ و افزایش تخیل اخلاقی که کودکان را به درک دیدگاههای دیگران و همدلی با آنان ترغیب میکند. باری، نتایج این مطالعه نشان میدهد که انیمیشنهای ابرقهرمانی، در کنار جنبه سرگرمی، ظرفیت بالایی در پرورش فضایل اخلاقی مانند عدالت، همدلی، مسئولیتپذیری و نوعدوستی و نیز مهارتهای لازم برای داوری و عمل اخلاقیِ ملازمِ با این فضائل را دارند؛ بنابراین، پژوهش حاضر تأکید میکند که استفاده هدفمند از ظرفیت چنین آثاری باید در راهبردهای تعلیموتربیت اخلاقیِ کودکان در دنیای رسانهای امروز جایگاهی ویژه داشته باشد.