بررسی سازوکارهای رفع چالش‌های بخش محیط ‌زیست و آب ایران بر اساس سند تحول دولت مردمی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشگاه بین‌المللی اهل ‌بیت (ع)، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته علوم اقتصاد اسلامی، دانشگاه بین‌المللی اهل ‌بیت (ع)، تهران، ایران.

doi
10.22054/eenr.2025.86618.212
چکیده

محیط‌ زیست و آب دو عنصر حیاتی برای زندگی بشر و تمامی موجودات زنده‌اند، در دنیای امروزی بحران‌های آب و تغییرات اقلیمی و آلودگی محیط تهدیدی جدی برای این منابع به‌شمار می‌روند؛ بنابراین هدف از این تحقیق بررسی چالش‌های بخش محیط‌ زیست و آب ایران براساس سند تحول مردمی و رفع آن‌ها است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی، از نظر موضوع جزو تحقیقات توصیفی و از نگاه روش انجام‌شده، نوع پرسش‌نامه‌ای است. در قدم نخست به‌صورت کتابخانه‌ای، چالش‌ها در رابطه با محیط ‌زیست و آب، با استفاده از سند تحول دولت شناسایی‌شده و براساس پرسش‌نامه با استفاده از نرم‌افزار اکسپرت چویز، مهم‌ترین چالش‌های بخش آب و محیط ‌زیست مورد مقایسه زوجی از نظر خبرگان پرداخته شد. نتایج نشان می‌دهد، عدم تعادل و توازن بین منابع و مصارف آب با معیار (41/0) توانست در درجه اول و چالش اصلی دیگر تحت نام تخریب تنوع زیستی، ذخایر ژنتیکی و کاهش کمّی و کیفی زیستمندان با دریافت کمترین ضریب (13/0) در درجه آخر قرار گیرد. همچنین نتایج نشان می‌دهد، مقایسه چالش‌های فرعی، مدیریت ناصحیح آب با بیشترین ضریب (27/0) در درجه اول و تغییرات کاربری زمین با کسب کمترین ضریب یعنی (04/0) در درجه پایین‌تر قرار گرفت؛ بنابراین سیاست‌گذاران اقتصادی برای رفع چالش‌های سازوکارهای صرفه‌جویی در مصرف بخش آب و محیط ‌زیست ایران می‌بایست صرفه‌جویی در مصرف آب، کاهش آلودگی، حفاظت از منابع طبیعی، آموزش و فرهنگ‌سازی، حمایت از قوانین محیط ‌زیست را در دستور کار خود قرار دهند.همچنین نتایج نشان می‌دهد مقایسه چالش‌های فرعی، مدیریت ناصیح آب با بیشترین ضریب (0.270) در در درجه اول و تغییرات کابری زمین با کسب کمترین ضریب یعنی(0.044) در درجه پایین تر قرار گرفت. بنابراین سیاستگذران اقتصادی جهت رفع چالش‌های بخش اب و محیط‌زیست ایران می بایست صرفه جویی در مصرف آب، کاهش آلودگی، حفاظت از منابع طبیعی، آموزش و فرهنگ سازی، حمایت از قوانین محیط‌زیست را در دستور کار خود قرار دهند.