بررسی تأثیر عدم قطعیت نرخ شهرنشینی و مصرف انرژی برق آبی بر ردپای زیستمحیطی در ایران؛ رویکرد رگرسیون فازی
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشجوی دکتری رشته اقتصاد بخش عمومی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.22054/eenr.2025.83526.198چکیده
ردپای زیستمحیطی ابزاری کارآمد است که میتوان با استفاده از آن فشارهای واردشده به زیستبوم و محیط زیست را ارزیابی کرد. با توجه به اهمیت موضوع در پژوهش حاضر به بررسی تأثیر عدم قطعیت نرخ شهرنشینی و مصرف انرژی برق آبی بر ردپای زیستمحیطی در ایران پرداخته شده است. همچنین تأثیر رانت منابع طبیعی، درآمد سرانه و تولیدات صنعتی بر ردپای زیستمحیطی نیز بررسی شده است. بدینمنظور از الگوی رگرسیون فازی برای شناسایی این تأثیرات طی دوره 1401-1349 استفاده شده است. با توجه به قابلیتهای الگوی رگرسیون فازی شدت تأثیرگذاری برای هریک از عوامل مؤثر بر ردپای زیستبوم، تحت عنوان مراکز، پهنای راست و چپ فازی محاسبه شده است. نتایج پهنای راست فازی حاکی از آن است در درجه عضویت 9/0 (شرایط عدم قطعیت) رشد شهرنشینی، عامل اصلی افزایش ردپای زیستمحیطی است و نیازمند استفاده از فناوریهای سبز است. رانت منابع طبیعی نیز تأثیر قابل توجهی دارد و باید با مدیریت بهینه منابع کنترل شود. افزایش درآمد سرانه بسته به الگوهای مصرف، تأثیر متفاوت دارد. تولیدات صنعتی نیز، با مصرف انرژی بالا، ردپای زیستمحیطی را افزایش میدهند و نیازمند فناوریهای پاک هستند. مصرف انرژی برقیآبی نیز بعد از دو عامل مذکور بیشترین اثر را بر رد پای زیستمحیطی دارد. بهطورکلی انرژیهای تجدیدپذیر با ویژگیهایی همچون سازگاری با طبیعت، عدم آلودگی محیطزیست، تجدیدپذیری، پراکندگی و گستردگی منابع آنها در تمام جهان باعث شده است تا این انرژیها؛ بهویژه در کشورهای در حال توسعه از جاذبه بیشتری برخوردار شوند.