جلوه های طنز موقعیت در آثار داستانی بهمن فرسی (با توجه به دو داستان نبات سیاه و شبیک، شبدو)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران
doi
10.22054/ltr.2020.42355.2689چکیده
بهمن فُرسی از هنرمندان معاصری است که آثار ارزشمندی در حوزه ادبیات داستانی به جامعه ادبی ارائه کرده است. در این پژوهش تلاش بر آن است تا شگردهای ایجاد طنز موقعیت در داستانهای فرسی مورد کاووش قرار گیرد. در اینگونه از طنز، کلام نقش چندانی ندارد بلکه طنزپرداز صحنهای میآفریند که تصور و تجسم آن خندهدار است. بررسیها نشان میدهد که عامل کلیدی ایجاد موقعیتهای طنزآمیز در «شبیک، شبدو» استفاده از شگردهای رفتاری طنزساز و در «نبات سیاه» استفاده از شگردهای کلامی است که علاوه بر خندهانگیزی، با ظرافت سیستم فرهنگی جامعه را به سخره میگیرند. تنوع گسترده تکنیکهای طنز موقعیت یکی از ویژگیهای سبکی بارز در آثار داستانی فرسی است. این امر نشاندهنده تسلط نویسنده بر شیوهها و الگوهای ایجاد این شاخه از طنز است. فضاهای حاکم بر آثار او اغلب مضحک، پوچ و سرشار از دلهرهاند. شخصیتهای حاضر در داستانها همچون سایر آثاری که رگههایی از طنز دارند، درگیر دلمشغولیها و خواستههای نامعقول شدهاند که با عکسالعملهای غیرمنطقی و تا حدی احمقانه و مضحک سعی در رفع آن دارند.