پُختوپز هویت: تغییرات ذائقه غذایی و بازسازی هویت نزد مهاجران افغانستانی در ایران
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22083/jccs.2025.512150.4018چکیده
خوراک بهعنوان یکی از عناصر بنیادین زندگی، نقش برجستهای در شکلگیری هویت فردی و جمعی دارد و در فرایند مهاجرت، این نقش به دلیل تعامل با فرهنگ جدید تحکیم میپذیرد. مهاجران افغانستانی در ایران، به دلیل شباهتها و تفاوتهای فرهنگی، اقتصادی و زبانی، الگوهای غذایی خود را با شرایط کشور میزبان ادغام میدهند. این تطابق شامل استفاده از مواد غذایی محلی، تغییر روشهای پختوپز و حتی پذیرش الگوهای غذایی ایرانی میشود. در این مقاله، نشان داده شده است که تغییرات ذائقه غذایی برای مهاجران هم بهعنوان ابزاری برای حفظ هویت فرهنگی اصلی و هم بهعنوان راهبردی برای ادغام در جامعه میزبان عمل میکند. این نشاندهنده انعطافپذیری مهاجران در برابر شرایط محیطی جدید و تلاش برای یافتن تعادل بین حفظ فرهنگ اصلی و پذیرش فرهنگ جدید است. این پژوهش با روش کیفی از نوع مردمنگارانه و با بهرهگیری از مشاهده مستقیم، مشاهده حین مشارکت و مصاحبههای ژرف نیمهساختاریافته با 18 نفر از مهاجران افغانستانی (7 مرد و 11 زن) در سنین و وضعیتهای اجتماعی مختلف انجام شده است. تحلیل مضمون به ما کمک کرده است تا دادههای گردآوریشده از مهاجران در شهرک قائم قم تحلیل و تفسیر شوند. یافتهها نشان میدهند که مهاجران راهبردهای مختلفی در رابطه با هویت غذایی خود دارند: ادغام، همانندی، جدایی و حاشیهگزینی. این فرایند به تقویت روابط اجتماعی با جامعه میزبان و نزدیکی هویتی کمک کرده است. درنهایت، تغییرات ذائقه غذایی بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در بازسازی هویت فرهنگی مهاجران شناخته شده است.