فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر مسئله‌ی حضور مهاجران افغانستانی در ایران تشدید شده و شبکه اجتماعی ایکس به یکی از اصلی‌ترین بسترهای بازنمایی و بازتولید دیدگاه‌‌ها درباره مهاجران تبدیل شده است، به‌گونه‌ای که بازتاب‌های آن، با تقویت کلیشه‌های منفی و مثبت، نقش مهمی در شکل‌دهی افکار عمومی نسبت به مهاجران افغانستانی ایفا کرده است. مسئلة این پژوهش بررسی چگونگی بازنمایی افغانستانی‌های مقیم ایران در شبکه اجتماعی ایکس و تحلیل مقولاتی است که در این بستر درزمینۀ هویت، جایگاه و مسائل پیرامونی مهاجران شکل گرفته‌اند. این مطالعه، ذیل رهیافت کیفی با روش تحلیل مضمون و با گردآوری نمونه‌ از توییت‌های کاربران فارسی‌زبان در بازه‌‌ی زمانی مشخص براساس هشتگ‌های گرایه‌شده (ترندشده) انجام شده است. تمرکز تحلیل بر استخراج مضامین معنایی مسلط در روایت‌ها، واکنش‌ها و برچسب‌زنی‌های مربوط به مهاجران افغانستانی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بازنمایی افغانستانی‌های مقیم ایران در شبکه اجتماعی ایکس حول شش مضمون اصلی شکل گرفته است. نخست، مهاجران به‌عنوان تهدیدی چندبعدی برای امنیت، اقتصاد و فرهنگ کشور تصویر می‌شوند. دوم، آنان در موقعیتی مطرود، تحقیرشده و بیگانه بازنمایی می‌گردند که اغلب با زبان توهین‌آمیز همراه است. سوم، مهاجرستیزی به‌مثابه پروژه‌ای سیاسی تلقی می‌شود. در کنار این گفتمان‌های منفی، برخی روایت‌ها به مهاجران به‌عنوان محرک‌هایی برای همدلی انسانی و همبستگی اجتماعی می‌نگرند. مضمون دیگر، نقد مهاجرستیزی از منظر اخلاقی و فرهنگی است که آن را در تضاد با ارزش‌های دینی و انسانی می‌داند. در نهایت، برخی کاربران مهاجران را سوژه‌هایی نیازمند بازشناسی هویتی و تنظیم حقوقی می‌دانند.