بررسی اثرات توسعة شهری و روستایی بر میزان مصرف انرژی در شهرستان تبریز

نویسندگان

1 دانشیار گروه پژوهش‏های جغرافیایی، دانشکدة برنامه‏ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‏ ریزی آمایش سرزمین، دانشکدة برنامه‏ ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، ایران.

doi
10.22059/jhgr.2020.269914.1007813
چکیده

رشد و توسعة اقتصادی، اجتماعی، و تکنولوژیکی در ارتباط با محیط ‏زیست از مسائل مهم و پیچیده است، به طوری که چگونگی تعامل بخش انرژی، محیط ‏زیست، و رشد و توسعه از محورهای اصلی توسعة پایدار هر کشوری محسوب می‏شود. از این ‏رو، در پژوهش حاضر به بررسی تأثیر توسعة شهری و روستایی بر میزان مصرف انرژی در دورة زمانی 1379- 1393 در شهرستان تبریز پرداخته شده است. تحقیق حاضر از نوع کاربردی و روش پژوهش آن توصیفی- تحلیلی است. برای جمع‏آوری اطلاعات و داده‏ها از مطالعات کتابخانه‏ای، اسنادی، و سازمان‏های مرتبط استفاده شده است. شاخص‏های تحقیق شامل ارزش افزودة بخش صنعت، درآمد سرانة واقعی، تعداد وسایل نقلیة موتوری، و نرخ شهرنشینی است. در تجزیه و تحلیل داده‏ها از مدل STIRPAT تعمیم‏یافته و روش‏های اقتصاد‏سنجی استفاده شده است. برای بررسی ایستایی داده‏ها از دو روش فیلیپس‏پرون و دیکی‏فولر تعمیم‏یافته و در تخمین رابطه از روش ARDL، آزمون بریوش گادفری، و روش جارک‏- برا استفاده شده است. نتایج حاصل از برآورد مدل‏ها حاکی از آن است که متغیرهای مدنظر در سطح معناداری بالایی دارای اثرگذاری مثبت بر روی مصرف انرژی هستند. تأثیر ارزش افزودة بخش صنعت، درآمد سرانة واقعی، نرخ شهرنشینی، و تعداد وسایل نقلیة موتوری بر مصرف سرانة انرژی به ترتیب 504/0، 99/1، 225/3، و 134/0 است؛ یعنی در بلند‏مدت یک درصد افزایش در شاخص‏های مورد نظر سرانة مصرف انرژی را به میزان 504/0، 99/1، 225/3، و 134/0 درصد افزایش می‏دهد. در بین شاخص‏های مورد بررسی، نرخ شهرنشینی با 225/3 بیشترین تأثیر را بر مصرف سرانة انرژی در شهرستان تبریز داشته است.