سیر کاربرد انگارههای زنانۀ زبان در دو کتاب یکشنبۀ آخر و دختر شینا با نگاهی به رویکرد زبانی سارا میلز
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران
doi
10.22054/ltr.2020.34489.2366چکیده
دوران دفاع مقدس، بخشی از تاریخ کشور ماست و نگاه عادلانه به این برهۀ تاریخی، زمانی محقق میشود که از نگاه تمام کسانی که درگیر آن بودهاند، مورد بررسی قرار بگیرد.کتابهای خاطرات زنان از جنگ به لحاظ کمّی و کیفی هنوز فاصله بسیاری با کتابهای خاطرات مردان دارند. در این مقاله با تأکید بر وجود سبک زنانه در آثار زنان نویسنده و بررسی دو کتاب برگزیدۀ خاطرات زنان در جشنوارههای کشوری که در فاصله زمانی 10 ساله از یکدیگر برگزیده شدهاند، یکشنبۀ آخر و دختر شینا، بسامد کاربرد 20 مؤلفه از جلوههای زنانۀ زبان که توسط صاحبنظران بیان شده یا به نظر نگارنده رسیدهاند با نگاه به رویکرد زبانی سارا میلز در سطوح ساختار زبانی و ساختار اندیشه و محتوا ارزیابی شدند.این مؤلفهها میتوانند به روند رشد نقد نظری آثار زنان به ویژه در حوزۀ خاطرات جنگ کمک کنند. در سیر کاربرد این مؤلفهها طی دوره 10 ساله، استفاده از واژگان زنانه در بخش ساختار زبانی (صرفی) در دختر شینا به شکل معناداری نسبت به یکشنبۀ آخر افزایش و اشاره به آموزههای دینی و ملی (در بخش ساختار اندیشه و محتوا) در آن کاهش معنادار داشته است. اشاره به رنگ و جنس اشیاء در دختر شینا در حد متوسط، کاهش، اما استفاده از لحن ضعیف و حمایتطلبانه درآن افزایش داشته است. بقیه موارد تغییر قابل توجهی نداشتهاند. این تغییرات میتوانند تحت تأثیر شرایط فرهنگی، سیاسی، اجتماعی جامعه یا شرایط فردی نویسنده باشند.