شناسایی و تحلیل تهدیدات و فرصتهای برآمده از پیشرانهای فرهنگ زیستمحیطی در حوزه اجتماعی و فرهنگی
نویسندگان
1 - استاد گروه جامعهشناسی دانشگاه پیامنور
2 استایار گروه علوم سیاسی دانشگاه پیامنور
3 دکتری جامعهشناسی دانشگاه شیراز
doi
10.22054/eenr.2025.82654.193چکیده
حجم بالایی از دغدغههای بشر، شامل نگرانیهایی درباره آینده است. آینده محیط زیست بهعنوان بخش مهمی از آینده زندگی، مورد توجه بخش بسیار زیادی از افراد، نهادها و دولتهاست. بر همین اساس هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل تهدیدات و فرصتهای برآمده از پیشرانهای فرهنگ زیستمحیطی در حوزه اجتماعی و فرهنگی است. در این بررسی براساس هدف پژوهش، روش آیندهپژوهی با رویکرد تحلیل روند و تحلیل پیشران برای تحلیل این موضوع به کار رفته است. جامعه آماری پژوهش نخبگان، خبرگان علمی و دانشگاهی فعال در حوزه محیط زیست هستند که 28 نفر از آنها در گروههای کانونی و پنل خبرگانی مشارکت داشتهاند و اطلاعات مورد نیاز از گزارشهای معتبر پژوهشی و مشارکتکنندگان جمعآوری و تحلیل شدهاند. پیشرانهای شناساییشده برای تبیین فرهنگ زیستمحیطی ایران برآمده از کلانروند حوزه اجتماعی و فرهنگی، برخی مصاحبهها، جلسات هماندیشی و گزارشهای معتبر پژوهشی هستند که پژوهشگر براساس برخی مستندات این پیشرانها را در دو بعد ملی (10 پیشران) و در بعد فراملی (8 پیشران) شناسایی کرده است. در تحلیل این پیشرانها ازلحاظ تأثیرگذاری «تربیت زیستمحیطی کودکان» با میانگین (964/3) و به لحاظ قطعیت «تابآوری در نظامهای اجتماعی ـ بومشناختی» با میانگین (581/3) در رتبه اول قرار داشتهاند. درنتیجه تحلیل ماتریسی پیشرانهای (جلب مشارکت همگانی برای زباله صفر، افزایش شهرنشینی در جهان، ایجاد چشمانداز سبز، تربیت زیستمحیطی کودکان، ایجاد چشمانداز مشترک زیستمحیطی) جزو پیشران مهمی هستند که درزمینۀ تأثیرگذاری و میزان قطعیت، دارای امتیاز بالایی بودهاند که احتمال وقوع آنها بیشتر از سایر پیشرانها است.