رسانه‌ها و زندگی روزمره عشایر: مطالعه قوم‌نگارانه مصرف رسانه‌ای عشایر شاهسون استان اردبیل

نویسندگان

1 دانشیار علوم ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استادیار علوم ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22083/jccs.2025.491724.3978
چکیده

امروزه به‌واسطۀ جهانی‌شدن، یکی از مهم‌ترین تحولات دوران مدرن، شاهد ورود و نفوذ انواع فناوری‌های ارتباطی و رسانه‌ها در جوامع سنتی عشایری هستیم. با ورود رسانه‌ها به بافت زندگی‌روزمرۀ عشایر، جریان‌های جهانی و محلی با هم تلاقی می‌یابند که این تلاقی پیامدهایی را برای مصرف‌رسانه‌ای عشایر در پی دارد. در همین راستا هدف اصلی این پژوهش بررسی مصرف رسانه‌ای عشایر شاهسون استان اردبیل در بافت زندگی‌روزمره است. این پژوهش با استفاده از روش قوم‌نگاری انجام یافته و برای جمع‌آوری اطلاعات از روش‌های مصاحبه قوم‌نگارانه و مشاهده میدانی استفاده شده است. جامعۀ موردمطالعه این پژوهش، افراد بالای 15 سال از طوایف مغانلو، عربلو، گیکلو و آیواتلو از عشایر ایل‌شاهسون استان اردبیل است. در این پژوهش، برای انتخاب نمونه‌ها از نمونه‌گیری انتخابی هدفمند استفاده شده و جامعۀ نمونه نیز با استفاده از قاعده اشباع‌نظری مشخص شده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز از روش تحلیل‌مضمون استفاده شده است. یافته‌های پژوهش که ذیل رسانه‌های مورداستفاده عشایر و محتواهای رسانه‌ای موردعلاقه عشایر ارائه شده، حاکی از آن است که تغییرات ناشی از ورود رسانه‌ها به اجتماعات سنتی عشایری، یکجانبه و در راستای تأثیرگذاری یکسویه رسانه‌ها بر وجوه مختلف فرهنگ عشایر نیست و اقتضائات محلی و زمینه‌ای زندگی روزمره عشایر، تأثیرات رسانه‌ها را تعدیل کرده و موجبات استفاده خلاقانه عشایر موردمطالعه از رسانه‌ها و محتواهای رسانه‌ای در بسترهای مختلف زندگی‌روزمره برای ایجاد دلالت‌های‌جدید شده است.