مقایسه و بررسی سبکشناسانۀ عناصر زبانی، بلاغی و محتواییِ قصیده و نامهای از خاقانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22054/ltr.2019.39626.2583چکیده
سبکشناسان بر اساس تقسیمبندی ادوار مختلف، سبک شعریِ شاعران قرن ششمِ حوزۀ گنجه و ارّان را «آذربایجانی» نام نهادهاند که از نظر مختصات با سبک «خراسانی» متفاوت است. جریان نثرنویسی حاکم بر این دوره نیز اندک تفاوتی با دورۀ قبل داشت و نویسندگان تلاش میکردند تا به تقلید از زبان عربی، اندکاندک به ویژگیهای موجود در سبک فنی چنگ زنند و آنها را در نوشتههای خود دخیل کنند که این حرکت در پایان قرن هفتم به نثر مصنوع و متکلّف منجر شد. با وجود عقب بودن بیش از یک قرنِ جریان نثرنویسی از جریان شعرگویی در قرن ششم با پدید آمدن «شاعرانِ نثرنویس»، فاصلۀ زمانی از بین رفت و شتاب آمیختگی مختصاتِ سبکی شعر و نثر بیش از بیش شد. خاقانی شاعری نثرنویس است که بدون در نظر گرفتن ویژگیهای نثری دورۀ خود و عقب بودن بیش از یک قرنِ نثر از شعر در شعر و نثر خود به یک شیوه عمل کرد و به تقلید از مصنوعگویی خود در شعر در سرعت بخشیدن حرکت نثر «مرسل» به سوی «فنینویسی» نقش مهمی را ایفا کرد و روند حرکتِ نثر مُرسل به سوی نثر فنی و مصنوع را بیش از بیش شتاب بخشید. بنابراین، در این پژوهش برآن شدیم تا با مقایسۀ سبکشناسانۀ عناصر زبانی، ادبی و محتواییِ نامه و قصیدهای از خاقانی که هر دو در باب امام عمدةالدین حفده است به اثبات مدعای خود بپردازیم.