رابطه فرهنگ و باروری در ایران

نویسندگان

1 استاد یار گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران، تهران. ایران

2 استاد تمام گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران. ایران

3 دانشیار جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22083/jccs.2024.474319.3925
چکیده

کشور ایران در چند دهه اخیر با روند تند کاهش باروری مواجه بوده است. کاهش باروری را می‌توان با تغییر در ساختار نگرشی افراد مرتبط دانست، به عبارتی فرهنگ، عناصر و ساختارهای فرهنگی بر فرآیند باروری در کشور ایران تاثیر‌گذار بوده‌اند. فرهنگ دارای سه مولفه مهم شامل: 1) ابعاد شناختی( ارزش‌ها و نگرش‌ها) ؛ 2) ابعاد سازمانی ( هنجارها و قوانین فرهنگی) ؛ 3) ابعاد مادی ( نمادهای فرهنگی) می‌باشد. هدف مقاله حاضر بررسی تاثیر مولفه‌های مهم فرهنگی شامل مولفه‌های شناختی، هنجاری و نمادی بر رفتار باروری در کشور ایران است. در راستای نیل به اهداف فوق، پس از طراحی پرسشنامه خبره ، با بیست نفر از خبره ها مصاحبه و نتایج حاصل از این فرآیند با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از خروجی نرم افزار اکسپرت چویس نشان داد مولفه شناختی فرهنگ به عبارتی شاخص تغییر در ارزشها و نگرشها مهم‌ترین مولفه فرهنگی و نحوه تقسیم کار جنسیتی در منزل، نگرش‌های جنسیتی مساوات طلبانه، تاثیر رسانه‌های مدرن و سیاستهای دولتی مهمترین زیر شاخص‌های فرهنگی تاثیرگذار بر رفتار باروری از دیدگاه خبرگان معرفی شده‌اند. در زمینۀ اجرایی شدن سیاست های افزایش باروری باید توجه داشت که فقط اعمال برنامه اقتصادی نمی‌تواند به تنهایی تاثیر‌گذاری قابل توجه‌ای در افزایش باروری داشته باشد، از اینرو پیشنهاد می‌شود در بسته‌های حمایتی خانواده بعد ارزشی، فرهنگی هم به درستی مورد توجه قرار گرفته و در برنامه‌های حمایتی خانواده گنجانده شوند.