مطالعه دریافت مشترک مخاطبان از نماد در فیلم های سینمایی با تکیه بر نظریه سمبولیسم فطری شهید آوینی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای مطالعات رسانه، دانشکده تولید رادیو و تلویزیون، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکترای مطالعات رسانه، دانشکده تولید رادیو و تلویزیون، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.
3 استادیار گروه سینما، دانشکده هنر، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران
doi
10.22083/jccs.2025.475103.3929چکیده
فیلم سینمایی به عنوان یک محصول رسانهای از زوایای گوناگونی قابل تحلیل و بررسی است. کاشت سمبول در هر فیلم را میتوان به نوعی تهمید کارگردان در اثر گذاری بر مخاطب دانست. این امر را میتوان هدف اصلی این پژوهش دانست. در این پژوهش برای واکاوی تاثیر سمبولهای فطری در فیلم، از نظریه سمبول فطری شهید مرتضی آوینی استفاده شده است و به جهت تحدید سمبولهای به کار رفته در آثار سینمایی، با استفاده از نظریه انسان کامل شهید مرتضی بر نمادگرایی انسان کامل در فیلم تمرکز شد. بدین منظور سه فیلم چ، بادیگارد و به وقت شام مورد پژوهش قرار گرفته است. در این پژوهش ابتدا از طریق مطالعه اسنادی، چارچوب نظری انسان کامل استخراج شد و سپس با نمایش فیلمهای انتخابی به مخاطبان، سمبولهای فطری درک شده متناسب با نظریه انسان کامل احصا گردید. همچنین با تحلیل محتوای کیفی اطلاعات گرده آوری شده از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته چگونگی اثر گذاری این سمبولها بر مخاطبان مورد تحلیل قرار گرفت. نتیجه حاصل شده، قرابت بسیار زیاد میان ویژگیهای انسان کامل تعریفشده در مکتب اسلام و آنچه در فیلمها نمادپردازی شده و آنچه مخاطب دریافت کرده است را نشان میدهد. شباهت سمبولهای دریافت شده توسط مخاطبین مختلف در یک فیلم و همچنین شباهت سمبولهای دریافت شده میان سه فیلم، موید این مدعاست که سینما میتواند با نمادپردازی فطری، معانی مشابهی را به مخاطبین مختلف ارائه نماید.