بررسی اثربخشی پروتکل کیوتو در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای (از منظر اقتصاد محیط زیست)

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشکده اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22054/eenr.2020.12491
چکیده

یکی از مهم‌ترین مسائل محیط‏زیستی امروز که بشر با آن مواجه است. گرم شدن زمین و تغییرات آب و هوایی است. دلیل اصلی این موضوع انتشار گازهای گلخانه‌ای است که از احتراق سوخت‌های فسیلی حاصل می‌شود. شکل‌گیری کنوانسیون‌های مختلف زیست‌محیطی نیز اهمیت موضوع را نشان می‌دهد. پروتکل کیوتو از مهم‌تربن توافقات جهانی تغییرات اقلیمی است که به منظور کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای که عامل اصلی گرم شدن زمین در دهه‌های اخیر محسوب می‌شود تشکیل شده است. این پروتکل، تنها کشورهای توسعه‌‌یافته را ملزم به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای نموده و کشورهای در حال توسعه را در مقطع زمانی خود معاف نموده است. در این مطالعه ضمن معرفی شاخص‌های اقتصادی توسعه پایدار در رابطه با انتشار گازهای گلخانه‌ای (دی‌اکسیدکربن، متان و دی‌اکسید نیتروژن) به بررسی وضعیت انتشار این گازها در کشورهای عضو پروتکل کیوتو (از جمله ایران) هم زمان با اجرای دور اول آن پرداخته شده است. در ادامه کشورهای عضو به سه گروه: کل کشورها، کشورهای توسعه‌یافته و کشورهای در حال توسعه تقسیم شده‌اند. دوره زمانی پژوهشی 2012ـ1990 (با توجه به دسترسی به اطلاعات) می‌باشد. مدل مبنا به صورت داده‌های ترکیبی و با استفاده از روش گشتاورهای تعمیم‌یافته (GMM) برآورد شده است. نتایج حکایت از آن دارند که علی‌رغم اینکه کشورهای صنعتی سعی در انجام تعهدات خود در راستای کاهش انتشار گاز گلخانه‌ای دی‌اکسیدکربن داشته‌اند اما همچنان در روند جهانی با افزایش تولید و انتشار مواجه هستیم. نتایج تحقیق دو گاز گلخانه‌ای متان و دی‌اکسید نیتروژن نشان‌دهنده کاهش میزان انتشار هر دو گاز در هر سه گروه از کشورهای عضو پروتکل است.