بررسی سنجش آگاهی مردم در خصوص ارزش جنگل‌های هیرکانی در حوزه‌های فریرود ـ زیلکی رود، دوهزار - سه هزار، بلیران و چهل‌چای

نویسندگان

1 دانش‏آموخته دکترای جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، ساری، ایران

2 دانشجوی دکترای جنگلداری، دانشگاه آزاد چالوس، واحد علوم و تحقیقات، چالوس، ایران

3 دانش آموخته دکترای علوم جنگل، دانشکده منابع دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 مدیر ملی پروژه مدیریت چند منظوره جنگل‌های هیرکانی، چالوس، ایران

5 معاون ملی پروژه مدیریت چند منظوره جنگل‌های هیرکانی، چالوس، ایران

6 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد محیط زیست،گرایش آلودگی محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن، تنکابن، ایران

doi
10.22054/eenr.2019.12480
چکیده

جنگل‌ها و مراتع به عنوان یکی از منابع اصلی تجدیدشونده، نقش مهمی در ایجاد بستر مناسب برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی ایفا می‌کنند. به همین جهت، در پژوهش حاضر اهداف مختلفی از قبیل تنوع زیستی در جنگل، اهمیت جنگل‌ها از نظر زیست محیطی و اقتصادی، عوامل تخریبی جنگل‌ها، مشکلات و مسائل اساسی مردم جنگل‌نشین، نحوه تعامل مردم با جنگل و تأثیر جنگل‌ها بر زندگی مردم مورد سنجش قرار گرفته است. روش پژوهش پیمایشی (Survey) و جمعیت آماری این پژوهش نیز شامل سه گروه شهروندان، روستائیان و گردشگران بالای 15 سال در سه استان مازندران، گیلان و گلستان بوده است. اندازه نمونه از سه گروه برابر با 1892 نفر به دست آمده است که 9/68% آنها را شهروندان، 9/19% را روستانشینان و 2/11% را گردشگران تشکیل می‌دهند. یافته‌های این پژوهش نشان داد که 2/53% از مردم نام جنگل‌های هیرکانی را شنیده‌اند و در مقابل 8/46% اظهار بی‌اطلاعی کرده‌اند. 4/62% گفته‌اند شکار انواع پرندگان و حیات وحش باعث از بین رفتن طبیعت و جنگل خواهد شد. 7/32% معتقدند این شکار تأثیر خاصی نمی‌تواند داشته باشد و تنها 7/4% پاسخ‌گویان گفته‌اند شکار انواع پرندگان و حیات وحش باعث حفظ طبیعت و جنگل می‌شود. 7/87% افراد مورد مطالعه از فواید، اهمیت و نقش جنگل‌های هیرکانی به لحاظ زیست‌محیطی آگاهی زیادی دارند. آتش‌سوزی جنگل‌ها، برداشت غیر مجاز چوب از جنگل‌ها و ریختن زباله در جنگل از نظر مردم به عنوان مهم‌ترین عوامل تهدید‌ کننده و مخرّب جنگل‌های هیرکانی شناخته شده است. بر اساس یافته‌ها، 4/72% مردم نگران از بین رفتن جنگل‌های خزری هستند و 2/7% نیز اصلاً نگران از بین رفتن جنگل‌های هیرکانی نیستند. بیشترین میزان بهره‌مندی مردم از جنگل مربوط به گردش و تفریح، چیدن گیاهان و میوه‌های جنگلی، چیدن گیاهان دارویی، جمع‌آوری هیزم بوده است. مشکلات مربوط به آسفالت و جاده‌ای برای رفت و آمد، کمبود امکانات رفاهی، مشکلات گاز، ناامنی در جنگل و مشکلات امور بهداشتی از جمله مهمترین مسائل و مشکلات مردم جنگل‌نشین بوده است.