دیدگاه سعدی‌پژوهان ایرانی دربارۀ حقوق و قواعد اجتماعی مورد استفاده و تأکید سعدی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/ltr.2018.24830.1992
چکیده

ایران مهد ادب، فرهنگ و سجایای اخلاقی است. توجه به لزوم اخلاق از دیرباز مورد توجه شاعران و نویسندگان بوده است. در این میان شاعرانی بودند که با تکیه به نکات اخلاقی و اجتماعی به عنوان یک جامعه‌شناس به اجتماع اطراف خود نگاه می‌کردند. سعدی از آن دسته شاعرانی است که در این حیطه، گوی سبقت را از هم­طرازان خود ربوده است. او همچون جامعه­شناسی آگاه به ریشه‌یابی آسیب‌های اجتماعی می‌پردازد و آموزه‌های خود را به زبانی ساده برای اقشار مختلف مردم بیان می­کند. در این پژوهش قواعد اجتماعی مورد تأکید سعدی از دیدگاه سعدی‌پژوهان بررسی شده است. در ادامه به بررسی این مسأله می‌پردازیم که پررنگ­ترین مسأله جامعه­شناختی مورد تأکید سعدی چیست؟ کدام قواعد اجتماعی مورد تأکید سعدی قابل تطبیق با نظریات جامعه‌شناسی امروز است؟ بنیان‌های فکری و حقوق شهروندی سعدی در سه اصل انسان، حق و عدالت و دولت استوار است. او بر آرمان‌هایی چون صلح، تساهل، عدالت و برابری حقوق انسانی تأکید می‌ورزد. سعدی به نوعی، تعاون و مشارکت اجتماعی را باور دارد؛ او مردم را به مشارکت بیشتر در امور حکومت ترغیب می­کند و حاکمان را به رعایت حقوق مردم و رهنمون کردن آن‌ها به سعادت ترغیب می‌کند. یکی از پربسامدترین موضوعات در زمینۀ فرهنگی و اجتماعی آثار سعدی، بشردوستی و اومانیسم است.