واکاوی چند بیت منسوب به رودکی سمرقندی براساس چند منبع کهن

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران

4 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22054/ltr.2019.32109.2275
چکیده

دیوان رودکی از مهم‌ترین دیوان‌های شعری حوزۀ خراسان است که تنها اشعاری پراکنده از آن در برخی متون کهن و متأخر باقی مانده است. نفیسی توانست با تلاش فراوان بخشی از اشعار رودکی را از متون مختلف گردآوری کند و دیوانی مختصر از این شاعر کثیرالشعر فراهم آورد؛ فرهنگ‌های لغتی همچون: لغت فرس، «صحاح‌الفرس» و...، همچنین برخی منابع بلاغی نظیر: ترجمان‌البلاغه، حدایق السحر، المعجم فی معائیر اشعار العجم و... منابع مورد استناد نفیسی بوده‌اند. در نوشتار حاضر سعی بر آن است که با معرفی و رفع دو نقیصه در این تصحیح، گامی در مسیر دستیابی به دیوان منقّح آدم‌الشعرای ادب فارسی برداشته شود. این دو نقص، نخست اینکه ابیاتی از رودکی در این منابع وجود دارد که در دیوان مصحَّح نفیسی و برخی دیگر از دیوان­های چاپی ضبط نشده است. دیگر آنکه در این تصحیح با استناد به منابع اشاره شده، ابیاتی به نام رودکی ثبت شده که با مراجعه به این منابع، مشخص می‌شود که این سروده‌ها منسوب به شاعری دیگر است. در این جستار سعی شده با مراجعه به برخی کتاب‌های چاپی و چند نسخۀ خطّی، ابیات منسوب به رودکی که از دیوان مصحَّح نفیسی فوت شده، گردآوری شود، ابیات تازۀ منتسب به رودکی مطرح و انتساب‌های نادرست به او معرفی و مردود شود.