راهبردهای استفادۀ بهینه از شبکه‌های اجتماعی مجازی در نظام تبلیغی - رسانه‌ای مساجد کشور

نویسندگان

1 دانشیار گروه ارتباطات، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره khojir@soore.ac.ir

doi
10.22083/jccs.2024.473679.3923
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی نقاط چهارگانۀ قوت، ضعف، فرصت و تهدید شبکه‌های اجتماعی برای مساجد و ارائۀ راهبرد استفادۀ بهینه از این شبکه‌ها برای ارتقای فعالیت‌های تبلیغی و رسانه‌ای مساجد کشور است. چارچوب نظری این پژوهش سازمان شبکه‌ای‌شدۀ بری ولمن از کلان‌نظریۀ جامعۀ شبکه‌ای‌شدۀ وی است. روش این پژوهش آمیختۀ کیفی -‌ کمّی است. در بخش کیفی از روش تحلیل مضمون و در بخش کمّی از روش تجزیه‌وتحلیل راهبردی یا سوات، روشی در آینده‌پژوهی، استفاده شده است. در روش نخست، جامعۀ آماری نخبگان دانشگاهی و خبرگان حوزۀ شبکه‌های اجتماعی فعال در امور دینی و مساجد هستند که از بین آن‌ها هجده نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. ابزار گرداوری اطلاعات در روش نخست مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختارمند و ابزار پردازش آن کدگذاری سه‌گانۀ کینگ (1998) است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که انتشار اخبار، تقویت شبکه‌سازی بین مسئولان مساجد و شهروندان، و بسیج‌سازی جزء مهم‌ترین نقاط قوت و همبستگی اجتماعی کاذب، درگیر شدن مسئولان مساجد و مردم در فضای مجازی، انتشار اخبار جعلی جزء مهم‌ترین نقاط ضعف، اقناع شبکه‌ای دین، جهانی‌شدن فعالیت‌های مساجد، تنوع و تعدد مخاطبان مساجد جزء نقاط فرصت و ترویج خرافات دینی به‌وسیلۀ مغرضین، اعتیاد مجازی فعالان امور مساجد و تضعیف خانوادۀ ایرانی اسلامی جزء نقاط تهدید است. مهم‌ترین راهبرد استفاده از شبکه‌های اجتماعی نیز حمایت همه‌جانبۀ دولت از راه‌اندازی شبکه‌های بومی تخصصی مسجد متناسب با کارکردها و وظایف تربیتی و تبلیغی مساجد کشور و ایجاد زیرساخت‌های فنی و نرم‌افزاری برای تولید محتوای تربیتی و فرهنگی کانون‌های فرهنگی و بسیج مساجد به‌وسیلۀ سازمان‌های متولی مساجد است.