نقد و بررسی برخی از ابهامات تاریخ جهانگشای جوینی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی،‌ دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22054/ltr.2019.15081.1585
چکیده

یکی از موثق­ترین منابع مطالعۀ عهد مغول، «تاریخ جهانگشای جوینی» است که هم از نظر ادبی و هم از نظر تاریخی، اثری سترگ و درخور توجه است. با اینکه تاکنون شرح­ها و تعلیقات متعددی دربارۀ این اثر سترگ نوشته و سعی شده که گره از فروبستگی­ها و ابهامات آن گشوده شود، اما هنوز به نظر می­رسد که برخی از عبارات، آنچنان که بایسته است، شرح و تبیین نشده و برخی از دیدگاه­های شارحان محترم با بافتار متن ناسازوار است. از این رو، در این جستار کوشش شده که با روشی توصیفی تحلیلی -با توجه به قراین درون­متنی و برون­متنی- برخی از عبارات تاریخ جهانگشا بازبینی و معنایی درخورتر ارائه شود؛ چنانکه عبارات «باد بر کسی جستن»، «خیمه به صحرا زدن»، «قواد»، «از راه تهتّک در کشتی نشستن»، «از تمکن رجوم بر هجوم امتناع نمودن»، «اندیشه داشتن»، «لعل ممسوح»، «مستدفئی»، «حشر»، «نفار»، «صادر و وارد»، «ابنه»، «براز»، «فرا آب دادن» و موارد دیگر در این جستار تشریح شده است.