معیارسازی برای داوری فیلم سینمایی با استفاده از دانش ضمنی داوران و کارشناسان

نویسندگان

1 استاد گروه رادیو دانشگاه صداوسیما (نویسنده مسئول) khojasteh@iribu.ac.ir

2 مدرس دانشگاه آزاد اسلامی و احد بین‌الملل کیش و دانشکده خبر تهران lrz.dabbagh@gmail.com

doi
10.22083/jccs.2024.432711.3823
چکیده

باوجود اهمیت ارزشیابی و داوری محصولات فرهنگی، هنری فقدان معیارهای عینی و روشن در جشنواره­های سینمایی، به‌خصوص جشنواره فیلم فجر ازجمله مسائل حاشیه­ساز این رویداد مهم فرهنگی، هنری و مایه گلایه و ابهام بخش زیادی از جامعه هنری است. در این پژوهش تلاش شده تا دانش ضمنی داوران جشنواره سینمایی و کارشناسان سینما را به دانشی عینی و صریح تبدیل نماید و معیارهای روشنی برای ارزیابی فیلم‌های سینمایی و مشاغل آن ارائه نماید. این پژوهش دارای رویکرد کیفی است و از «نظریۀ داده‌بنیاد» به‎عنوان روش پژوهش استفاده کرده است. برای این منظور با استفاده از مصاحبه که رایج‎ترین روش استخراج دانش ضمنی در سطح فردی است، نظرات جمعی از خبرگان مشاغل مرتبط با حوزه فیلم‌سازی که سوابق داوری جشنواره­های مختلف را داشته­اند گردآوری، دسته­بندی و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. بر اساس داده­های جمع ­آوری­ شده درمجموع به معیار و شاخص‌های 5 جایزه اصلی جشنواره شامل تهیه­کنندگی، فیلم‌برداری، فیلم‌نامه‌نویسی، کارگردانی و بازیگری دست یافته که می­تواند مورد استفاده در جشنواره­های فیلم قرار گیرد. بر پایه نتایج به‌دست‌آمده ضمن ارائه یک پیشنهاد بنیادین و دو پیشنهاد اصلاحی، اعمال شاخص برای انجام فرایند داوری در جشنوارۀ فیلم فجر با شرایطی در اصلاح ساختاری انتخاب آثار برگزیده مورد تأکید قرارگرفته است. در همین رابطه پیشنهاد می­شود معیارهای ارزیابی فیلم‌های سینمایی در مشاغل موردنظر پیش از برگزاری جشنواره از طریق بحث و گفتگو با داوران، مشخص و به اطلاع شرکت­کنندگان رسانده شود و از اساتید دانشگاه یا منتقدانی که علاوه بر توجه به رویکرد فرمالیستی، به دقایق نظری نیز توجه دارند، در گروه داوران استفاده شود.