فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شتاب فزایندۀ تحولات در عرصۀ مالکیت فکری و گستردگی روزافزون تأثیرات آن موجب تقاطع و تعامل آن با سایر زمینه‌ها ازجمله حقوق مصرف‌کننده شده است. با این حال، سرشت انحصارگرایانه و حمایتی مالکیت فکری، نظم اقتصادی موجود و چارچوب حقوق مصرف‌کننده را به چالش کشیده است. از نظرگاه حقوقی شناخت موشکافانه‌ و رویارویی میان آموزه‌های این دو نهاد، در تنظیم‌گری، سیاست‌گذاری و حکمرانی اقتصادی هر جامعه‌ای تأثیرگذار خواهد بود. بر این بنیان، نگارندۀ پژوهش پیش ‌روی می‌کوشد تا این سؤال اساسی را بررسی نماید که چه جایگاهی برای مصرف‌کننده در منظومۀ مالکیت‌های فکری می‌توان تجسم نمود؟ در نوشتار حاضر ضمن تبیین مفهوم مصرف‌کننده در پرتو حقوق مالکیت فکری، تعارض ظاهری و نمای ناهماهنگ این دو تأسیس حقوقی پیرامون دو گزاره، یعنی ارتقای سطح نوآوری با تخصیص حقوق انحصاری و تحقق کارایی اقتصادی، به‌واسطۀ سودی که نصیب مصرف‌کننده می‌شود، به‌تصویر کشیده شده است. دستاورد مقاله آن است که نه‌تنها حقوق مالکیت فکری در بلندمدت با اهداف حقوق مصرف تنافی ندارد، بلکه انحصار حاصله مطلق نبوده، سازوکارهایی نظیر دکترین استفادۀ منصفانه، استیفای حق و مجوز اجباری می‌تواند تا حد زیادی توازن لازم را میان آنها برقرار سازد.