مسجد در کتاب های درسی دوره آموزش عمومی؛ از وضعیت موجود تا مطلوب

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سیاست‌گذاری فرهنگی، دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع)؛ Javadkeshani.75@gmail.com

2 استادیار گروه فرهنگ و تربیت، دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع) (نویسنده مسئول)؛ s. tabatabaee@isu.ac.ir

doi
10.22083/jccs.2024.471393.3918
چکیده

تربیت نسل آینده مبتنی بر ارزش­های مطلوب، برای هر ملت یک امر ضروری است. در این میان در دین اسلام و به‌ویژه کشور ما، نهاد مسجد از ظرفیت بسیار زیادی در این زمینه برخوردار است. از این رو، انس و آشنایی نسل جدید با این نهاد، اهمیت بسیاری دارد. آموزش و پرورش در کنار خانواده، دو نهاد اصلی برای حصول به این مهم هستند و کتاب درسی به‌عنوان منبع آموزشی فراگیر که یکی از بسترهای پیوند میان مدرسه و خانواده ملاحظه می­شود، نقش حائز اهمیتی در این خصوص دارد. این پژوهش به بررسی نسبت نهاد مسجد و محتوای کتاب­های درسی پرداخته است. در این پژوهش از مصاحبه و مطالعات اسنادی برای جمع­آوری اطلاعات و از روش کیفی تحلیل مضمون برای تحلیل اطلاعات جمع­آوری شده، استفاده شده است. یافته­های پژوهش حاضر به دو سطح: 1. وضعیت موجود کتب درسی در نسبت با مسجد و 2. وضعیت مطلوب کتب درسی در نسبت با مسجد در نگاه کارشناسان و خبرگان تقسیم می­شود. در این پژوهش در سطح اول، 45 مضمون پایه، 9 مضمون سازمان دهنده و 4 مضمون فراگیر به دست آمد که مضامین فراگیر، نشان‌دهنده توجه کتب درسی به 4 مفهوم اهمیت مسجد، کارکرد­های مسجد، نحوه ارتباط و سبک زندگی مسجدی و مصادیق مسجد بوده است. در سطح دوم، 72 مضمون پایه، 10 مضمون سازمان دهنده و 3 مضمون فراگیر، استخراج شده است که نشان­دهنده لزوم توجه بیشتر به مفاهیمی همچون درک از مسجد و ارتباط مبتنی بر این درک با آن، کارکردهای گوناگون مسجد و روش انتقال محتوا از نگاه کارشناسان این حوزه است.