ویژگی‌های ماهیتی «جذبه» در متون عرفانی و ادبی (بر پایة نظریة تعریف)

نویسندگان

1 دانش‌آموختة دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22054/ltr.2019.23733.1950
چکیده

این مقاله بر آن است تا اصطلاح کلیدی جذبه را در متون ادبی و عرفانی بر پایة نظریة تعریف در منطق و فلسفه، بررسی کند تا به ویژگی‌های ماهیتی جذبه که متون گذشته از بسیاری از آن‌ها در تعریف این اصطلاح غفلت ورزیده‌اند، دست یابد. مقالة حاضر با روش پژوهش توصیفی- تحلیلی تلاش کرده است تعاریف و سخنان عرفا را دربارة «جذبه» در مهم­ترین متون عرفانی و ادبی فارسی و عربی تا پایان قرن هشتم هجری بررسی کند. هیچ‌کدام از تعاریف متون به‌صورت جامع، ویژگی‌های ماهیتی آن را بیان نکرده است. این تحقیق براساس متون اصیل انجام گرفته و اطلاعات مربوط به «جذبه» و اصطلاحات هم‌خوشه را گردآوری کرده و توانسته است به ویژگی‌های ذاتی و ماهیتی جذبه دست یابد و تعریف کامل‌تری از آن به دست دهد. این شیوه می‌تواند در حوزۀ دیگر اصطلاحات عرفانی و ادبی کاربرد داشته باشد.