قواعد روزآمد حق ممتاز و رهن دریایی (مطالعۀ تطبیقی حقوق ایران، انگلیس و امریکا)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه شیراز، ایران
2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشگاه شیراز، ایران
doi
10.22034/law.2025.66988.3484چکیده
در حقوق دریایی، رهن و حق ممتاز دریایی موجد حق عینی برای طلبکار بر روی مال دریایی (عمدتاَ کشتی) خواهد بود. این درحالی است که در حقوق داخلی هیچ نص قانونی در خصوص ماهیت دین در رهن دریایی و مبنای حق ممتاز دریایی وجود ندارد. در حقوق امریکا، اساس صلاحیت دادگاه دریایی بر نظریۀ شخصیتپردازی برای کشتی استوار است و در انگلیس، اگرچه این نظریه در ابتدا بهطور کامل مورد قبول بود، اما اکنون صرفاَ بهعنوان مبنای حق ممتاز دریایی بهکار میرود. این مطالعه در پی پاسخ به علت معرفی حقوق عینی یادشده در قانون دریایی ایران است. اگرچه پذیرش ضمنی شخصیت حقوقی کشتی در مواد پراکندۀ قانون دریایی مصوب 1343 دیده میشود، اما نظریۀ شخصیت حقوقی کشتی در حقوق ایران بهصراحت از سوی حقوقدانان پذیرفته نشده است. در این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی، ضمن بررسی موضع حقوق امریکا و انگلیس، مبنا و ماهیت حق ممتاز و رهن دریایی بررسی شده است. در ادامه، نگارندگان مقاله با تأکید بر ویژگی خاصّ کشتی و فعالیت تجاری کشتیرانی، رهیافتی برای تشریح احکام و مبانی حق ممتاز و رهن دریایی ارائه کرده و از این طریق به مقرراتی روزآمد در خصوص مصادیق طلبهای مشمول حق ممتاز و رهن دریایی، طرح دعوی بر علیه مال، و توقیف کشتی خواهر دست مییابند.
