فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تاریخ‌گرایی ‌نورویکردی‌ است‌ در مطالعات ادبی و فرهنگی‌ که به بازنگری رابطۀ تاریخ و ادبیات می‌پردازد و بر موقعیت تاریخی متن به عنوان بستر تعامل گفتمان‌های مختلف و مناسبات قدرت تأکید دارد. در این مقاله، حکایت «ذکر بر دار کردن حسنک وزیر» که از جمله روایت‌های مهم تاریخ بیهقی ا‌ست با رویکرد تاریخ‌گرایی نو مورد ارزیابی قرار می‌گیرد تا نقش گفتمان‌ و ایدئولوژی‌های مؤثر در این متن که به منظور پنهان کردن عاملیت حاکم در این ماجرا به‌کار می‌گیرد، بهتر نمایان شود. تحلیل این حکایت در دو بخش صورت گرفته است؛ بخش اول مربوط به مسعود غزنوی است که سکّان‌دار ماجرا بوده و در تلاش است تا کینۀ خود از حسنک را به صورت غیرمستقیم و به مدد حکمِ قدیمیِ خلیفه تلافی کند. بخش دوم نیز مربوط به بیهقی است که راوی حکایت بوده و به تأثر از گفتمان قدرت آن دوره، سخن را مطابق با میل سلطان جهت می‌دهد. او در بازگویی حوادث با قهرمان‌سازی و حذف مسعود در فرآیند گسست روایت، ضمن کم‌رنگ ساختن نقش او بر عاملیّت بوسهل افزوده و اَعمال مسعود را توجیه می‌کند.