مروری بر تاریخچه پیدایش، رویکردهای سیاستی و مؤلفه‌های عملکردی ساختارهای قرآنی کشور

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی entezari@atu.ac.ir

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه تهران Farahani.es@gmail.com

3 کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی amir251.yaran@gmail.com

doi
10.22083/jccs.2024.436953.3832
چکیده

انتقاد درباره وجود ناکارآمدی و موازی‌کاری در نهادهای فرهنگی و از جمله ساختارهای قرآنی امری شایع و نیازمند ‏بررسی علمی است. بر این اساس، مقاله پیشِ رو سیاستگذاری قرآنی در جمهوری‌اسلامی ایران را مورد مطالعه قرار ‏داده و برای انجام این مهم از روش تحلیل اسنادی استفاده شده‌است. همچنین، برای جمع ‏آوری داده‏‌ها به اساسنامه، ‏ساختار اداری و گزارش عملکرد هریک از نهادها و سازمان‏‌های مورد مطالعه مراجعه شده‌است. بر اساس یافته‌های ‏تحقیق، نهادهای فعال در حوزه‌‏های قرآنی سه دسته هستند: الف) ساختارهای نسبتاً مستقل قرآنی، ب) ساختار‏های ‏قرآنی که زیرمجموعه دستگاه‌های فرهنگی دیگر قرار داشته و به‌لحاظ اداری به آنها وابستگی کامل دارند، ج) ‏ساختارهای فرهنگی که بخشی از فعالیت آنها قرآنی است. مطابق بررسی صورت‌گرفته، مسایل ساختاری در حوزه ‏فعالیت‌‏های قرآنی، سازماندهی نامناسب دستگاه‌های ذی‌ربط، هم‌افزا نبودن تنوع میان زمینه‌های پیدایش نخبگی در ‏امور قرآنی و متمرکز نبودن مسئولان ارشد سازمان‌های مربوطه بر فعالیت‌های قرآنی ازجمله چالش‌های موجود ‏ساختارهای قرآنی در کشور است. تحلیل داده‏ها مشخص می‏کند به‌رغم ظرفیت‏های موجود در کشور فاصله زیادی تا ‏دستیابی به اهداف تبیین‌شده توسط رهبر انقلاب در حوزه قرآن وجود دارد. مردمی‌کردن و تعامل پویا با ظرفیت‌های ‏مردمی قرآنی مهم‌ترین راهکار پیشنهادی است لکن به‌منظور اصلاح وضعیت موجود، ساماندهی ساختارهای قرآنی ‏می‌تواند از طرق زیر پیگیری شود: 1. ادغام ساختاری دستگاه‌های دسته نخست،2. هماهنگی و جهت‌دهی ‏ساختارهای دسته دوم ازطریق تعریف همکاری‌های مشترک، و در نهایت3. همسوسازی ساختارهای گروه سوم با ‏ایده‌‏های کلان نظام در این حوزه به‌واسطه حضور و مشارکت در شورای برآمده از ساختارهای ادغام‌شده.‏