راهکارهای قرآنی مواجهۀ رسانۀ ملی با اخبار جعلی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم، ایران.

2 کارشناس ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکدۀ دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم، ایران. (نویسندۀ مسئول) m,pakniyat1398@gmail,com

doi
10.22083/jccs.2024.426914.3812
چکیده

طی سال‌های اخیر مواجهه و مقابله با اخبار جعلی به یکی از اصلی‌ترین کارویژه‌های رسانه‌های رسمی از جمله صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. در این راستا بهره‌گیری از مضامین قرآنی می‌تواند راهگشا باشد، زیرا قرآن کریم الگوی موفقی در مواجهه با اینگونه اخبار و اطلاعات است. تحقیق حاضر نحوۀ این مواجهه را شناسایی و چگونگی به کار بستن آن در رسانۀ ملی را بررسی نموده است. این تحقیق با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شده و داده‌های این تحقیق از نوع کتابخانه‌ای است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مواجهۀ قرآن کریم با اخبار جعلی در حوزۀ شناختی از طریق «تبیین»، «تکذیب»، «تنزیه» و «دشمن‌شناسی»، در حوزۀ احساسی از طریق«تحذیر»، «تحقیر»، «توبیخ»، «تهدید» و «روحیه‌بخشی» و در حوزۀ رفتاری از طریق «آمادگی و استطاعت»، «الگودهی و الگوسازی»، «تبیّن»، «تغییر موضوع» ، «تنبه»، «ترمیم» و «مماثلت» صورت گرفته است. نتایج تحقیق و تفسیر یافته‌ها حاکی از این است رسانۀ ملی باید از طریق «تبیین»، «تکذیب»، «آموزش/ ارتقای سواد رسانه‌ای»، «استفاده از جاذبه‌های رسانه‌ای اقناعی»، «مدیریت صحیح پوشش خبری»، «مطالبه‌گری و مطالبه‌سازی»، «بهره‌گیری از قالب‌های گوناگون برنامه‌سازی»، «ایجاد واحد ویژۀ اخبار جعلی» و «ایجاد سکوی دیجیتال» با اخبار جعلی مواجهه نماید.