قدرتِ زمانِ مقدس مردمشناسی تفسیری از کنشهای عراقیان در ایام مرتبط با عاشورا
نویسندگان
1 پژوهشگر دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)، تهران، ایران. نویسنده مسئول؛ ab.bayat1400@gmail.com
2 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران؛ mt.karami@yahoo.com
doi
10.22083/jccs.2024.380437.3701چکیده
کنشهای خاص مردم عراق در ایام منتسب به اهل بیت(ع) علیالخصوص در ایام اربعین، در جهانی که مملو از عقلانیت ابزاری و سودانگاری منفعتطلبانه شده است، پدیدهای استثناء و به شدت متفاوت ادراک میشود. پژوهش حاضر تلاش کرده با روش تفسیری گیرتز، از طریق توصیف فربه و تفسیر متکی بر توصیف از منظر مفسّر، خود را به پاسخ به سوال تحقیق نزدیک نماید. سوال تحقیق این است که «ایام منتسب به امام حسین(ع) در چه سازوکاری به حیات انسانهای حاضر در مراسماتی چون اربعین معنابخشی میکند؟» گردآوری دادهها در بیش از بیست سفر به عراق و 14 بار پیادهروی مسیر نجف تا کربلا در مناسبتهای اربعین، عرفه و نیمه شعبان در فاصله سالهای 1387 تا 1401 صورت گرفته است اما دستیابی به تفسیر نهایی و تولد مفاهیم کلیدی برای عبور از توصیف به تفسیر، با سفر به کربلا در روز عاشورای سال 1401 رخ داده است. در نتیجه پژوهش، اهمیت مساله «زمان» و «توان معنادهی زمان به جهان» به عنوان عوامل اصلی بروز چنین کنشهایی معرفی شدهاند. «بههمریختگی زمانی»، «برانگیختگی زمانی» و «حرکت بینازمانی» مفاهیمی هستند که توان توصیف آن کنشهای خاص را دارا هستند. این مفاهیم نشان میدهند که چرا و چگونه عراقیها آن کنشهای منحصر بفرد را صرفاً در آن ایام خاص از خود بروز میدهند.