ارزیابی وجود عقلانیت ارتباطی در شبکههای اجتماعی بر مبنای نظریه جامعه شبکهای کاستلز
نویسندگان
1 استادیار گروه روزنامهنگاری دانشکده ارتباطات و رسانه دانشگاه صداوسیما. jahandar.Amiri553@gmail.com
doi
10.22083/jccs.2023.398666.3744چکیده
عقلانیت ارتباطی، وضعیتی از ارتباط و مفاهمه است که بدون دخالت و نظارت نهادهای دولتی و برآمده از قدرت با گفتگوی انتقادی و سازنده، به فهم منافع و خیر مشترک منتج میشود. فقدان سلطه، اجبار، وجود اختیار و آزادی، عملیاتی شدن از طریق زبان و مبتنی بودن بر فرهنگ و اخلاق از پیششرطهای عقلانیت ارتباطی است. هدف این پژوهش، بررسی و ارزیابی شبکههای اجتماعی است که آیا بر آنها، عقلانیت ارتباطی حاکم است یا موارد و مظاهر غیرعقلانی در آنها بیشتر از عقلانیت است؟ روش انجام پژوهش، مصاحبه عمیق با رویکرد گراندد تئوری است که نتایج در مراحل مختلف به اساتید و کارشناسان آگاه به موضوع، ارجاع داده شده است. بر اساس یافتهها، عملکرد شبکههای اجتماعی بر مبنای مؤلفههای عقلانیت ارتباطی و پیششرطهای آن، تائید نشده و مواردی همچون ایجاد دسترسی، محدودیت و نظارت بر شبکههای اجتماعی توسط دولتها، وجود اخبار جعلی، فریبکاری، شایعه، جاسوسی و کاربرهای فاقد هویت یا با هویت جعلی، استفاده تروریستها و کلاهبرداران از شبکههای اجتماعی، تشویق به خودکشی، ناامنی، بحرانزایی و ناهنجاریهای اخلاقی، رویکردهای احساسی، هیجانی، حاشیهاید و پوپولیستی بهجای استدلالهای منطقی، افراطگرایی، فرقهگرایی، تعصبهای قبیلهایی و قومی، استفاده از فنهای جنگ روانی و تبلیغاتی، سیاستزدگی، قطبیگرایی و استفادههای ابزاری دلیلی بر نتیجه ذکر شده است.