مروری بر وضعیت ذخایر ژنتیکی گیاهان دارویی در ایران

نویسندگان

1 بخش جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی، ارومیه، ایران.

2 بخش جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی، ارومیه، ایران

doi
10.22091/ethc.2025.12881.1059
چکیده

هدف: یکی از مهمترین جنبه‌های تنوع زیستی گیاهی، گیاهان دارویی و ذخایر ژنتیکی آنها است. در حال حاضر کشورهای زیادی اقدام به تهیه ذخایر ژنتیکی گیاهی مناطق بوم‌شناختی خود کرده‌اند که گیاهان دارویی را نیز شامل می‌شود. امروزه با مطرح شدن تنوع زیستی گیاهان دارویی، افق‌های نوینی در مورد تنوع گونه‌ای این گیاهان، حفاظت و استفاده پایدار از آنها محقق شده است. گیاهان دارویی، یک صنعت نوظهور در بخش کشاورزی است که رشد متوسط سالانه ۱۵/۵ درصد دارد. صادرات مداوم گیاهان دارویی مستلزم حفاظت از رویشگاه‌ها و ایجاد ذخیره‌گاه‌های خارج از رویشگاه‌ها است. هدف این مطالعه بررسی وضعیت جاری ذخیره‌گاه‌های ژنتیکی گیاهان دارویی ایران و مرور مطالعات و اقدامات انجام گرفته است.مواد و روش‌ها: روش تحقیق شامل جستجوی مقالات، منابع و سایت‌های مرتبط با رویشگاه‌های گیاهان دارویی با استفاده از کلیدواژه‌های ذخایر ژنتیکی گیاهی و مرتبط با آن بود.نتایج: نتایج نشان داد که با وجود فلور متنوع گیاهان دارویی در ایران و تخریب روزافزون رویشگاه‌های این گیاهان، حفاظت از رویشگاه‌های طبیعی و ایجاد ذخیره‌گاه‌های خارج از رویشگاه‌ها برای جلوگیری از تهدید بقاء گونه‌ها و استفاده پایدار از آنها ضروری است.نتیجه‌گیری: در ایران، روند ایجاد ذخیره‌گاه‌های ژنتیک و بانک‌های ژن در حال گسترش است ولی حفاظت درون رویشگاهی روند نامطلوبی دارد.