مطالعۀ تطبیقی آثار حقوقی تعیین بندر امن در قراردادهای حمل و نقل بین‌المللی دریایی با تأکید بر حقوق ایران و انگلستان

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران- قم، ایران

2 دانشجوی دکترای حقوق نفت و گاز، پردیس بین المللی کیش دانشگاه تهران، هرمزگان، ایران.

doi
10.22034/law.2024.59108.3331
چکیده

با جهانی شدن اقتصاد و ورود فناوری‌های مدرن در حوزۀ حمل و نقل، کشورهای درحال توسعه و توسعه‌یافته درصدد برآمدند تا از روش‌های نوینی در مبادلات بین‌المللی بهره گیرند. از دیرباز، حمل و نقل دریایی و قراردادهای پیرامون آن در عرصۀ حقوق تجارت بین‌الملل، همواره با چالش‌ها و پیچیدگی‌های خاصی همراه بوده است. قراردادهای اجارۀ کشتی جهت حمل و نقل بین‌المللی کالا، بیشتر در قالب قراردادهای چارتر سفری، چارتر زمانی و چارتر دربست منعقد می‌شوند. ازآنجا که یکی از تعهدات مهمِ مستأجر کشتی در قرارداد، استفاده از بندر امن برای بارگیری یا تخلیۀ کالا است، لذا این سؤال مطرح می‌‌شود که چه معیار و ضابطه‌ای برای تشخیص امن یا ناامن بودن بنادر وجود دارد؟ علاوه بر این، باید روشن ساخت که آیا خسارات وارده به کشتی ناشی از ناامنی بندر بوده است یا از علل دیگر و نیز در صورت تعدّد علت، دلیل اصلیِ ورود خسارت چیست؟ پاسخ به این سؤالات و روشن شدن معنی و مفهوم بندر امن در قراردادهای حمل و نقل دریایی بین‌المللی برای تعیین مسئولیت چارترر در مقابل مالک کشتی به سبب خسارات واردۀ ناشی از ناامنی بندر، از اهمیت بسزایی برخوردار است. با مطالعۀ اسناد و رویۀ قضایی کشورهای مختلف درمی‌یابیم که سیستم حقوقی انگلستان در تعیین و معرفی بندر امن، یک روش بینابینی را برگزیده و به ضابطۀ سببِ مؤثر در حل و فصل اختلافات دریایی تمایل نشان داده است؛ ولی در مقابل، رویکرد سیستم حقوقی ایران در مواجهه با این موضوع ابهامات بسیاری دارد.