حمایت از حق تمامیت اثر پدیدآورندۀ فیلم سینمایی: مطالعۀ تطبیقی در نظام حقوقی امریکا و ایران

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه گیلان، ایران

2 استادیار دانشگاه گیلان، ایران

doi
10.22034/law.2024.60826.3375
چکیده

پدیدآورندۀ فیلم سینمایی علاوه بر حقوق مادی که حافظ منافع اقتصادی وی است، دارای دسته‌ای دیگر از حقوق تحت عنوان حقوق معنوی است که بر رابطۀ بین وی و اثر تمرکز دارد. ازجمله حقوق معنوی می‌توان به حق تمامیت یا یکپارچگی اثر اشاره داشت که به‌موجب آن هرگونه تغییر در اثر منوط به رضایت پدیدآورنده آن است. این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش است که در دو نظام حقوقی ایران و امریکا تا چه میزان از حق تمامیت فیلم سینمایی حمایت به‌عمل می‌آید؟ آیا این حمایت کافی است؟ برای نیل به پاسخ‌ها، شناسایی جایگاه حق تمامیت اثر، اهمیت آن در حمایت از منافع پدیدآورنده و شیوه‌های حمایت از آن در این دو نظام حقوقی باید مورد بررسی قرار گیرد. مطالعۀ حاضر که به روش توصیفی‌– تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای صورت گرفته است، حکایت از آن دارد که در نظام حقوقی آمریکا، حق تمامیت اثر تنها در خصوص دستۀ خاصی از آثار هنری و آن هم با شرایط خاصی مورد پذیرش واقع شده و به‌صراحت فیلم‌های سینمایی از شمول این حمایت خارج گردیده‌اند. در این نظام حقوقی، حمایت از این حق به نهاد‌های حقوقی دیگری نظیر هتک حرمت واگذار شده و شواهد گویای عدم حمایت کافی در این خصوص است. با اینکه برخلاف حقوق امریکا، در حقوق ایران حق تمامیت اثر در خصوص فیلم‌های سینمایی مورد پذیرش قرار گرفته، اما درعمل مسئلۀ سانسورهای گسترده موجب آن شده است که شاهد برخورداری از حمایت شایسته از این حق نباشیم.