فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: دوره‌های کارآموزی در برنامه‌های کارشناسی مهندسی نقش مهمی در افزایش مهارت‌های عملی، شایستگی‌های حرفه‌ای و آشنایی دانشجویان با محیط‌های کاری واقعی دارند. با این حال، اجرای این دوره‌ها در دانشگاه‌ها با چالش‌های متعددی روبروست. بر این اساس این مطالعة کیفی با هدف تحلیل برنامة درسی کارآموزی و شناسایی الزامات ضروری برای اجرای مؤثر آن در دانشگاه تبریز انجام شد.روش‌ها‌: این پژوهش با رویکرد کیفی از نوع پدیدارشناسی و روش تحلیل مضمون بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 20 شرکت‌کننده شامل اعضای هیئت علمی، دانشجویان و نیروهای سازمانی و اجرایی در مرحلة پدیدارشناسی در سؤال اول و 15 نفر از مدیران سازمان‌ها و کارفرمایان مرتبط با کارآموزی، استادان مجری کارآموزی و کارشناسان مرتبط در دانشگاه و جامعه در مرحلة تحلیل موضوعی، با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند جمع‌آوری شد. به­طوری که در مرحلة نخست گردآوری داده‌ها، از سه گروه اصلی مرتبط با دوره‌های کارآموزی شامل دانشجویان، استادان و متخصصان صنعتی، مجموعاً ۲۰ نفر با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ملاک انتخاب، داشتن تجربة مستقیم در فرآیند طراحی، اجرا یا حضور در دوره‌های کارآموزی در رشته‌های فنی-مهندسی بود. این افراد در قالب یک گروه مشارکتی ترکیبی قرار گرفتند تا با تلفیق دیدگاه‌های متنوع و مکمل، تصویری چندبُعدی از آسیب‌های موجود ترسیم شود. همچنین در سطح سؤال دوم گروه دیگری متشکّل از ۱۵ کارشناس خبره نیز به‌صورت مستقل مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها نقاط ضعف قابل توجهی را در جنبه‌های مختلف برنامة درسی کارآموزی مانند منطق، اهداف، محتوا، فعالیت‌های یادگیری، نقش‌های استادان، منابع، مکان، زمان‌بندی و روش‌های ارزیابی نشان داد. چالش‌ها شامل ارتباط ناکافی با صنعت، محتوای غیرکاربردی، نظارت ناکافی و عدم هماهنگی با نیازهای بازار کار بود. این مطالعه همچنین الزامات کلیدی برای اجرای موفقیت‌آمیز، از جمله تدوین استانداردهای آموزشی، اصلاحات ساختاری، تقویت همکاری دانشگاه و صنعت، سرمایه‌گذاری‌های هدفمند، ایجاد سیستم ملی کارآموزی و برنامه‌های جهت‌گیری صنعت را شناسایی کرد. نتیجه‌گیری: نتایج تأکید می‌کند که بازنگری اساسی و همکاری نهادینه‌شده بین دانشگاه‌ها و صنایع، پیش‌نیاز دستیابی به اهداف واقعی برنامه‌های کارآموزی و ارتقای کیفیت آن‌ها است.