تأثیر تغییر کاربری زمین بر تنوع عنکبوتها (Araneae) در مراتع و پارکهای شهری اطراف تهران (چیتگر، لویزان و درکه)
نویسندگان
1 گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستمها، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران
3 گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
4 گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
5 گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم ها، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22091/ethc.2025.11886.1044چکیده
هدف: تغییر کاربری اراضی، اثرات منفی متعددی بر تنوع زیستی، حاصلخیزی خاک و خدمات اکوسیستمی دارند. عنکبوتیان به عنوان شاخص تنوع زیستی تحت تأثیر تغییر کاربریها قرار میگیرند. بهطوریکه ساختار پوشش گیاهی و تنوع زیستی بر ترکیب و فراوانی عنکبوتیان تأثیر میگذارد. ازاینرو هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر تبدیل مراتع به پارکهای شهری با مطالعهی تنوع عنکبوتها بین دو ناحیه بود.مواد و روشها: عنکبوتها در فصل بهار از مراتع و پارکهای شهری سه منطقه چیتگر، لویزان و درکه جمعآوری شدند. در هر رویشگاه، دو سایت انتخاب و در هر سایت، شش کوادرات بررسی شد؛ بهطوریکه در مجموع 72 کوادرات مورد بررسی قرار گرفتند.نتایج: در کل، 318 نمونه جمعآوری و بر اساس صفات ریختی، 67 واحد عملکردی ریختی تاکسونومیک (MorphOTU) شناسایی شدند. نتایج آنالیز واریانسها نشان داد که تفاوت بین مرتع و پارک شهری در مجموع معنیدار است؛ اما تفاوت بین دو ناحیه در هر منطقه معنیداری نبود. تحلیل واریانس چند متغیره بیانگر این بود که ترکیب جوامع عنکبوتی در مرتع و پارک شهری به طور قابل توجهی متفاوت است. تحلیل آنالیز تنوع β مبین Turnover بین مراتع و پارکهای شهری در هر یک ازاین مناطق است.نتیجهگیری: تغییر کاربری مراتع به پارکهای شهری میتواند تأثیرات منفی بر جمعیت عنکبوتها و تنوع آنها داشته باشد و به کاهش زیستگاههای طبیعی آنها منجر شود. بنابراین، حفظ صحیح مراتع برای حفاظت از تنوع عنکبوتیان ضروری است.