واکاوی نام بادرنجبویه در دانش بومی اقوام ایرانی
نویسندگان
1 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور. تهران. ایران.
2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 گروه فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.
4 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران. ایران.
5 گروه فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22091/ethc.2025.11982.1046چکیده
هدف: بادرنجبویه نامی پرچالش در دانش بومی گیاهان دارویی ایران است، به طوری که در بازار گیاهان دارویی استفاده از این نام برای چندین گونه مختلف رایج است و حتی در بعضی منابع علمی نام بادرنجبویه به بیش از یک گونه اطلاق میشود. استفاده از یک نام برای دو یا چند گیاه به دلیل خواص درمانی مشابه و مرفولوژی نزدیک به هم در دانش بومی مناطق مختلف جهان امری نسبتاً رایج است؛ اما در مورد بادرنجبویه تعدد گونههایی که با این نام خوانده میشوند استثنایی به نظر میرسد. از اینرو در این پژوهش سعی شد تا تمام گونههای دارویی که تحت عنوان بادرنجبویه در ایران مورد استفاده قرار میگیرند شناسایی شوند.مواد و روشها: ابتدا با مراجعه به صنف عطاریهای شهرهای مختلف، ادارات مرتبط در جهاد کشاورزی و منابع طبیعی، مصاحبه حضوری و غیرحضوری با استادان گیاهشناس در دانشگاههای مختلف کشور، درمانگران و افراد خبره محلی، اطلاعات اولیه در خصوص گونههای مورد استفاده تحت عنوان بادرنجبویه گردآوری و سپس برای تهیه نمونه از مناطق مختلف کشور اقدام شد.نتایج: براساس نتیجه این تحقیق، 19 گونه با نام بادرنجبویه در کشور شناخته میشوند که 7 گونه به صورت کاملاً محلی و 12 گونه به طور کامل یا نسبتاً گسترده مورد استفاده میباشند.نتیجهگیری: کاربرد درمانی مشابه، فراوانی هرگونه در هرمنطقه و تشابه ظاهری بعضی گونهها میتواند از مهمترین دلایل استفاده از یک نام برای این تعداد گونه باشد، هرچند به نظر میرسد این تنوع صرفاً ریشه در دانش بومی نداشته و در مواردی اغراض تجاری نیز به این موضوع دامن زده است.