تغییر کاربری موزۀ ایاصوفیه به مسجد از منظر حقوق بینالملل
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه قم ،ایران
2 کارشناسی ارشد حقوق بینالملل دانشگاه قم ، ایران
doi
10.22034/law.2024.61038.3378چکیده
رسانههای ترکیه در 24 ژوئیۀ 2020 پس از رأی دادگاه عالی ترکیه، خبر از اقامۀ نماز جمعه در مسجد ایاصوفیه دادند. بناهای ثبتشده در فهرست میراث جهانی، میراث مشترک بشریت هستند و جامعۀ بینالملل در حفظ و نگهداری آن برای نسلهای آینده تعهد دارد. تغییر، مرمت و یا توسعۀ یک بنا در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو، امری است که با شرایطی مجاز است. دولتها باید اطمینان حاصل کنند که اینگونه تغییرات ارزشهای برجستۀ جهانی بنای موردنظر را تحت تأثیر قرار نمیدهد. ممکن است برخی دولتها به صورت یکجانبه و بدون اطلاع و مذاکرۀ قبلی با نهادهای مربوطۀ سازمان یونسکو، به ایجاد تغییر در یک بنای میراث جهانی اقدام کنند. دولت ترکیه مطابق مصوبۀ دیوان عالی اداری ترکیه موزۀ ایاصوفیه (هاگیاصوفیا) را به مسجد تبدیل کرده که این امر در رسانههای بینالمللی انتقادات بسیاری را در پی داشته است. در این مقاله، تغییر کاربری موزۀ ایاصوفیه به مسجد از دیدگاه موافقان، مخالفان و قواعد بینالمللی مربوطه بررسی و نیز به موضوع ارزشهای برجستۀ جهانی پرداخته میشود. فرض اساسی در این مقاله بر این مبنا استوار است که امکان تغییر کاربری یک بنای ثبتشده در لیست میراث جهانی در صورت عدم لطمه به ارزشهای برجستۀ جهانی بنا امکانپذیر است، به دلیل اینکه نمونههای مشابه تغییر وجود داشته و همچنین در کنوانسیون منعی در خصوص اینگونه اقدامات دیده نشده است.
