یادگیری معارف اسلامی در بستر رسانه‌های نوین از منظر تجربه زیسته دانشجومعلمان: دلالت‌هایی برای بازاندیشی در برنامه درسی تربیت معلم

نویسندگان

1 گروه آموزشی علوم اجتماعی ، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران ،ایران.

doi
10.48310/jcdr.2025.20166.1209
چکیده

پیشینه و اهداف: با گسترش آموزش دیجیتال، شیوه‌های یادگیری معارف اسلامی دگرگون شده است. این تحول، هم‌زمان هم فرصت‌هایی برای تعمیق باورهای دینی و هم چالش‌هایی مانند کاهش تعامل و سطحی‌شدن یادگیری به ارمغان آورده است. هدف این پژوهش، واکاوی تجربة زیسته دانشجو معلمان از یادگیری معارف اسلامی در بستر رسانه‌های نوین و استخراج دلالت‌های آن برای بازاندیشی در برنامة درسی تربیت معلم بود.روش‌ها‌: این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. جامعة پژوهش را دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان تشکیل می‌دادند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و با حداکثر تنوع، ۱۰ نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق بود و داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمون و با تداوم جمع‌آوری تا رسیدن به اشباع نظری، تجزیه و تحلیل شدند..یافته‌ها: تحلیل داده‌ها منجر به استخراج سه مضمون اصلی شد:«چالش‌های یادگیری در بستر رسانه‌ای (شامل احساس فاصله عاطفی و کاهش تعامل)»، «بازتعریف منابع دینی در فضای دیجیتال (با محوریت رجوع به منابع غیررسمی و شخصی‌سازی‌شده)» و «تجربه یادگیری معنادار دینی (ناشی از تأمل شخصی و درونی‌سازی معنا)».نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد برنامة درسی کنونی معارف اسلامی نتوانسته است با زیست‌جهان رسانه‌ای نسل جدید همراه شود. بر این اساس، بازنگری در برنامة درسی با هدف تلفیق ظرفیت‌های آموزش مجازی، تقویت سواد رسانه‌ای و طراحی تجربیات یادگیری معنادار و تعاملی ضروری به نظر می‌رسد. از محدودیت‌های این پژوهش می‌توان به تمرکز بر یک دانشگاه خاص اشاره کرد.