طراحی و اعتباریابی چارچوب سواد فرهنگی معلمان دورۀ ابتدایی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)zh.heidari@cfu.ac.ir

2 استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. fmjavdani@yahoo.com

3 استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران bagherikerachi@gmail.com

4 کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی، ابواب جمعی اداره کل آموزش و پرورش فارس. j.zar1352@gmail.com

doi
10.22083/jccs.2023.380267.3700
چکیده

پژوهش پیش رو با هدف طراحی و اعتباریابی چارچوب سواد فرهنگی معلمان دورۀ ابتدایی و با رویکرد آمیخته از نوع اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کیفی، از روش تحلیل مضمون استفاده شد. مشارکت‌کنندگان بالقوۀ بخش کیفی متخصصان دانشگاهی در سال تحصیلی 1399 بودند که از میان آن‌ها یازده نفر به شیوۀ هدفمند از نوع گلوله‌برفی انتخاب شدند. اصالت و صحت داده‌ها در بخش کیفی با زاویه‌بندی تحلیلی و بررسی قابلیت اعتمادپذیری داده‌های پژوهش تأمین شد و برای تحلیل داده‌های کیفی از روش تحلیل مضمون استفاده شد. در بخش کمّی، روش توصیفی از نوع پیمایشی به کار گرفته شد و از تحلیل عامل تأییدی برای روایی و از ضریب آلفای کرونباخ برای تأیید پایایی استفاده شد. یافته‌های بخش کیفی شامل 1020 گزارۀ مفهومی اوّلیه، 3 مؤلفۀ اصلی، 10 ملاک و 85 نشانگر بود که با ترسیم روابط بین آن‌ها، چارچوب مفهومی سواد فرهنگی معلمان شکل گرفت. در پایان بخش کیفی، براساس چارچوب اوّلیۀ حاصل از این بخش، پرسشنامه‌ای در خصوص ارتباط و تناسب اجزای چارچوب تنظیم شد و در اختیار 200 نفر از معلمان دورۀ ابتدایی ناحیۀ یک شهر شیراز قرار گرفت. تحلیل عامل تأییدی بر داده‌های بخش کمّی چارچوب پیشنهادی برآمده از یافته‌های بخش کیفی را تأیید کرد. از این چارچوب می‌توان در سنجش سواد فرهنگی و نیز طراحی برنامه‌های توسعۀ حرفه‌ای معلمان دورۀ ابتدایی بهره گرفت.