بازیابی منابع اسلامی بر پایه فهم معاصر کاربران؛ نگاهی پست ‏مدرن به سازمان دهی و بازیابی دانش اسلامی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد فلسفه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته مدرسی معارف گرایش قرآن و متون، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران

doi
10.22054/jks.2020.50154.1282
چکیده

سازماندهی دانش که برای دسترسی آسان، دقیق و سریع به محتوای دانش انجام می‏ پذیرد، با استفاده از فراداده ‎‏های برآمده از واژگان کنترل‌شده و استاندارد صورت می‏ گیرد. این فراداده‏ های استاندارد حاصل نظر جامعه علمی و متخصصان موضوعی آن علم است. بر پایه رهیافت سنتیِ سازماندهی و بازیابی دانش، میان اطلاعات و دانش و انسان دوگانگی وجود دارد و سازماندهی دانش به‌مثابه امری عینی و توصیف ‏های خنثی از یک جهانِ دانشِ از پیش موجود است. در نگاه سنتی، امر ادراک‌شده، آیینه تمام ‏نمای واقعیت است. این تصور از عینیت‏ گرایی و خنثی بودن، با ظهور اندیشه پست‏ مدرنیسم فرو نشست. در نگاه پست‏ مدرن، امر واقع، حقیقت و دانش به‌مثابه امر ساخته‌ و پرداخته شده در جامعه گفتاری خاص است؛ بنابراین نظریه پست‏ مدرن، سازماندهی اطلاعات به‌مثابه تعامل فعال انسان با مفاهیم و اطلاعات برای برساختن نظام‏ هایی از سازماندهی دانش است. ازاین‌روی، قوانین، دستورالعمل ‏ها و استانداردهای سازماندهی اطلاعات کمتری موردتوجه قرار می‏گیرد و آنچه مهم است پویایی برداشت‏ ها از متون و ازاین‌روی، پویایی ساختار محتوا و فرایند تفسیری در سازماندهی دانش است. در حوزه علوم اسلامی، این امر از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا متون اسلامی، مانند منابع علوم قرآن و علوم حدیث، مبنای احکام شرعی و مبانی اخلاقی و اعتقادی‏ اند و سازماندهی دقیق و درست این منابع، سبب بازیابی درست و درنتیجه احکام درست شرعی، اخلاقی و اعتقادی خواهد بود.