بررسی اتنوبوتانی گیاهان دارویی روستاهای مملجه و تاتار (بجنورد، خراسان شمالی)
نویسندگان
1 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
2 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
3 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
4 گروه زیست شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران.
doi
10.22091/ethc.2024.11604.1040چکیده
هدف: علم اتنوبوتانی شاخهای از دانش بومی است که به مطالعه و بررسی چگونگی استفاده افراد یک قوم، فرهنگ و یا ناحیه خاص از پوشش گیاهی موجود در آن منطقه میپردازد. این مطالعه جهت شناسایی گیاهان دارویی مناطق مملجه و تاتار از روستاهای استان خراسان شمالی انجام گرفت.مواد و روشها: جمعآوری و شناسایی گونههای دارویی در مناطق مورد مطالعه صورت گرفت و اطلاعات مربوط به جنبههای مختلف گیاهان گردآوری شد. شاخصهای کمی فراوانی استناد (FC)، فراوانی استناد نسبی (RFC)، گزارش استفاده (UR) و اهمیت خانواده (FIV) با استفاده از آنالیزهای آماری تعیین شدند.نتایج: پژوهش حاضر نشان داد، از تعداد 69 گونه گیاه دارویی، 15 گونه به تیره نعناعیان (Lamiaceae) تعلق دارند. برخی از گونهها ازجمله گونههای Anethum graveolens، Spinacia oleracea subsp. turkestanica بیشترین میزان شاخص فراوانی استناد (FC) را نیز به خود اختصاص دادند. بیشترین درصد استفاده به ترتیب مربوط به بخشهای هوایی گیاه (46/23%) میباشد. خانواده پنیرکیان (Malvaceae) بیشترین شاخص (FIV) را در بین تیرههای گیاهی منطقه داشتند. نتیجهگیری: دانش اتنوبوتانی سبب حفظ اطلاعات کاربردی گیاهان هر منطقه شده و باعث انتقال آن به نسلهای بعدی جهت بهرهبرداری بهتر از امکانات طبیعی و حفاظت از آنها خواهد شد. در واقع این دانش بازیابی سنتهای غیرمکتوبی است که در خطر نابودی قرار گرفتهاند.