بررسی اتنوبوتانی گیاهان دارویی روستاهای مملجه و تاتار (بجنورد، خراسان شمالی)

نویسندگان

1 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

2 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

3 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

4 گروه زیست شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران.

doi
10.22091/ethc.2024.11604.1040
چکیده

هدف: علم اتنوبوتانی شاخه‌ای از دانش بومی است که به مطالعه و بررسی چگونگی استفاده افراد یک قوم، فرهنگ و یا ناحیه خاص از پوشش گیاهی موجود در آن منطقه می­پردازد. این مطالعه‌ جهت شناسایی گیاهان دارویی مناطق مملجه و تاتار از روستاهای استان خراسان شمالی انجام گرفت.مواد و روش‌ها: جمع‌آوری و شناسایی گونه‌های دارویی در مناطق مورد مطالعه صورت گرفت و اطلاعات مربوط به جنبه‌های مختلف گیاهان گردآوری شد. شاخص­‌های کمی فراوانی استناد (FC)، فراوانی استناد نسبی (RFC)، گزارش استفاده (UR) و اهمیت خانواده (FIV) با استفاده از آنالیز­های آماری تعیین شدند.نتایج: پژوهش حاضر نشان داد، از تعداد 69 گونه گیاه دارویی، 15 گونه به تیره نعناعیان (Lamiaceae) تعلق دارند. برخی از گونه­‌ها ازجمله گونه‌­های Anethum graveolens، Spinacia oleracea subsp. turkestanica بیشترین میزان شاخص فراوانی استناد (FC) را نیز به خود اختصاص دادند. بیشترین درصد استفاده به ترتیب مربوط به بخش­‌های هوایی گیاه (46/23%) می­‌باشد. خانواده پنیرکیان (Malvaceae) بیشترین شاخص (FIV) را در بین تیره­‌های گیاهی منطقه داشتند. نتیجه‌گیری: دانش اتنوبوتانی سبب حفظ اطلاعات کاربردی گیاهان هر منطقه شده و باعث انتقال آن به نسل­‌های بعدی جهت بهره­‌برداری بهتر از امکانات طبیعی و حفاظت از آن­ها خواهد شد. در واقع این دانش بازیابی سنت‌های غیرمکتوبی است که در خطر نابودی قرار گرفته‌اند.