بررسی الگوهای مکانی و زمانی تعلیف غیرمجاز دام در پارک ملی گلستان

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 گروه تنوع زیستی و ایمنی زیستی، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران.

3 گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

5 گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

doi
10.22091/ethc.2024.11558.1038
چکیده

هدف: طی دهه‌های اخیر، افزایش تعداد دام اهلی در جهان منجر به ورود غیرقانونی دام‌ها به مناطق حفاظت‌شده گردیده است. تعلیف دام به‌عنوان یک دغدغه جهانی، یکی از فعالیت‌های غالب بشری است که در مناطق حفاظت‌شده همچون پارک ملی گلستان انجام می‌شود و اثرات مستقیم و غیرمستقیم زیادی را در پی دارد. این مطالعه به شناسایی و تهیه نقشه پهنه‌بندی نقاط داغ وقوع تخلفات تعلیف غیرمجاز دام در پارک ملی گلستان پرداخته است.مواد و روش‌ها: طی بازه زمانی 1385 تا 1402 پرونده‌های تخلفات پارک ملی گلستان مورد بررسی قرار گرفت و نقاط تخلفات ثبت و بر اساس روش تحلیل فضایی در نرم افزار ArcGIS، کانون‌های داغ تعلیف غیرمجاز دام مورد شناسایی قرار گرفت.  نتایج: بر اساس داده‌های فراوانی وقوع تخلفات، چهار منطقه اصلی شامل حوزه دشت شاد، کویلر، قوشه‌چشمه و تنگراه جزء مناطق حساس و داغ تخلفات شناسایی شدند. همچنین نتایج نشان داد که پراکنش وقوع تخلفات به ‌صورت خوشه‌ای (متمرکز) و منطبق بر الگوی ثابت (در طول زمان) می‌باشد.نتیجه‌گیری: یافته‌های به دست آمده بینش‌های ارزشمندی را برای برنامه‌ریزی و تدوین استراتژی‌های پیشگیری از تخلف در پارک ملی گلستان ارائه می‌دهد و بر این اساس می‌توان مداخلات و پایش‌های متمرکز را به سمت کانون‌های شناسایی شده با فعالیت تخلف بالا هدایت کرد.