بازنمایی «غیرت ناموسی» در سینمای دهه 1390 ایران

نویسندگان

1 کارشناس ارشد حقوق خانواده پردیس خواهران دانشگاه امام صادق (ع) (نویسنده مسئول) razavi.s124@gmail.com

2 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات، پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع) Mohsen.johar313@gmail.com

doi
10.22083/jccs.2023.371397.3679
چکیده

غیرت ناموسی یکی از مؤلفه‌های فرهنگی ـ اجتماعی جوامع مختلف، از جمله جامعه ایرانی است. این موضوع در دهه‌های اخیر و با بسط اندیشه‌های فمینیستی، بیش‌ازپیش به‌صورت انتقادی تحلیل شده که سرریز آن در هنر سینما قابل‌مشاهده است. پژوهش پیش‌رو با هدف بررسی بازنمایی غیرت ناموسی در سینمای دهه 1390 ایران، با روش تحلیل گفتمان فرکلاف انجام شده است. این روش شامل سه مرحله توصیف، تفسیر و تبیین است که طی آن در مرحلۀ توصیف، ویژگی‌های صوری متن، در مرحلۀ تفسیر بیناگفتمانیت‌ها و در مرحلۀ تبیین، تأثیر ساختارهای کلان اجتماعی بررسی می‌شود. بدین‌منظور 3 فیلم خانه دختر، خانه پدری و شنای پروانه از مجموعه فیلم‌های اکران شده در دهه 1390 با شیوۀ نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که در پرتوی تأثیرات فرایند جهانی‎شدن بر سینمای ایران، بسط ادبیات فمینیستی، سیاست‌های فرهنگی جشنواره‌های سینمایی بین‌المللی، توسعۀ طبقۀ متوسط شهری در ایران و سیاست‌های فرهنگی دولت اعتدال، موضوع غیرت ناموسی در سینمای دهه 1390 ایران به‌مثابه پدیده‌ای غیرعقلانی با تبعات مطلقاً زیان‌بار و برسازنده رابطۀ اقتدارگرایانه مرد نسبت به زن، بازنمایی شده است.