ساختار شورای نگهبان و حجیت تصمیمات آن با نگاهی به نهاد دادرس اساسی در مصر، عراق و الجزایر

نویسندگان

1 دکتری حقوق عمومی دانشگاه علامه طباطبایی تهران

2 دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی تهران

3 دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی تهران

doi
10.22034/law.2024.55777.3251
چکیده

نظارت بر اساسی بودن قوانین در اصل، یک عمل حقوقی- سیاسی است که هدفش ارزیابی درجۀ انسجام قوانین موضوعه با اساسی است که بر دیگر قوانین برتر است. با توجه به اهمیت این موضوع، امروزه مشروعیت نظارت اساسی در نظام‌های حقوقی پذیرفته شده است و از ارکان بنیادین نظام‌های سیاسی تلقی می‌شود. نهاد دادرس اساسی در کشورهای ایران، مصر، عراق و الجزایر به‌مانند بسیاری از کشورهای دیگر، مورد پذیرش مؤسس اساسی قرار گرفته است. ساختار این نهاد در کشورهای یادشده دارای تفاوت‌ها و شباهت‌هایی است که بررسی نهاد دادرس اساسی در کشورهای مصر، عراق و الجزایر می‌تواند در شناخت بهتر و ارائۀ الگوی پیشنهادی در مبحث نحوۀ ترکیب شورای نگهبان کمک کند؛ به‌خصوص اینکه این کشورها در حوزۀ تمدنی اسلام قرار دارند و اکثریت مسلمان‌اند. البته این به آن معنا نیست که این کشورها الگوی نویسندگان در ارائۀ نمونۀ پیشنهادی هستند، بلکه به‌عنوان یک راهنما در شناخت بهتر ساختار شورای نگهبان تلقی می‌شوند. حجیت تصمیمات شورای نگهبان در مقایسه با کشورهای مورد بررسی، از عدم قطعیت در موضوع نظارت بر اساسی و شرعی بودن مصوبات مجلس و عدم رعایت اصل ثبات در تصمیمات شورا حکایت دارد.