سرمایۀ فرهنگی و ذائقۀ فرهنگی مصرف کتاب در میان شهروندان شهر تهران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی دانشگاه آزاد علوم تحقیقات تهران

2 دانشیار گروه جامعه شناسی ورزشی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 استادیار گروه مردم شناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

5 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

doi
10.22083/jccs.2021.283593.3368
چکیده

مطالعۀ کتاب به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مصادیق ذائقۀ فرهنگی شهروندان، از موضوع­های مهم و نگرانی‌های بزرگ کشورهای در حال توسعه است تا جایی که اهمیت کتابخوانی، یکی از اجزاء بنیادین در توسعه به مفهوم کلی و از ابزارهای توسعه اقتصادی است. ازاین‌رو؛ این پژوهش با هدف تحلیل رابطه «سرمایه فرهنگی و ذائقه فرهنگی شهروندان شهر تهران درزمینۀ مصرف یا مطالعه کتاب» انجام گرفته است. روش پژوهش، تحلیلی ـ توصیفی و به صورت پیمایشی (پرسشنامه) داده‌های تحقیق گردآوری شده است. جامعۀ آماری شهروندان بالای 15 سال شهر تهران است. روش نمونه­گیری، تصادفی خوشه­ای در پنج ناحیه (شمال، جنوب، غرب، شرق و مرکز) و حجم نمونه، با استفاده از جدول حجم نمونه مورگان به تعداد 400 نفر انتخاب گردیده است. روایی ابزار پژوهش صوری و پایایی با استفاده از آلفای کرونباخ (کل) 885/0 به دست آمده است. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان می‌دهد؛ بین متغیرهای مستقل تحصیلات فرد (401/0)، انجام فعالیت‌های فرهنگی و هنری (538/0)، علاقه به مطالعه کتاب (602/0)، مصرف موسیقی (595/0) و مصرف فیلم و سریال (410/0) و متغیر وابسته یعنی ذائقه فرهنگی مصرف کتاب، رابطۀ مثبت و معنی‌داری وجود دارد. نتایج آزمون تحلیل واریانس یک‌طرفه نیز حاکی از وجود تفاوت معنی‌دار در ذائقه فرهنگی مصرف کتاب به‌تناسب سرمایه فرهنگی افراد دارد. به عبارتی؛ هرچقدر سرمایۀ فرهنگی افراد بیشتر باشد ذائقۀ فرهنگی آن‌ها در انواع مختلف کتب (کلیات، اجتماعی، دین، فلسفه و روان‌شناسی، تاریخ و جغرافیا، هنر، سرگرمی و ورزش، ادبیات، فنون، علوم، زبان) بیشتر و متفاوت یا متنوع خواهد بود.