ارزیابی کیفی آب‌های سطحی با استفاده از روش CWQI و نرم‌افزار Aquachem (مطالعه موردی: رودخانه قاین در خراسان جنوبی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

doi
10.22038/jreh.2018.28890.1194
چکیده

زمینه و هدف: ارزیابی کیفی منابع آب با استفاده از شاخص­ های کیفی به عنوان یکی از روش­های بسیار مناسب در مدیریت پهنه­ های آبی و داشتن یک برنامه منظم برای حفاظت کیفی منابع آب و جلوگیری از آلودگی آن­ها ضروری می­باشد.مواد و روش­ها: استفاده از شاخص CWQI برای شناخت کیفیت منابع آبی کشور (به­ خصوص دریاچه ­ها و رودخانه­ ها) می­تواند ابزاری مناسب و راه گشا باشد. در این پژوهش به بررسی کیفیت آب در دو ایستگاه خونیک علیا و فرخی واقع در حوضه رودخانه قاین استان خراسان جنوبی طی سال­های آبی 1386 تا 1395 با استفاده از این شاخص و نرم­افزار Aquachem پرداخته شد. همچنین از پارامترهای کلسیم، منیزیم، پتاسیم، سدیم، کلراید، سولفات، هدایت الکتریکی و اسیدیته استفاده گردید.یافته­ ها: شاخص CWQI برای مصرف کشاورزی از بالادست به پایین ­دست روند کاهشی داشته است که ممکن است به علت افزایش شوری آب در جهت پایین ­دست یا ورود زه­ آب­های کشاورزی، صنعتی و شهری (پساب­ های خانگی و صنعتی) باشد. میزان آلودگی و غلظت فاکتورهای نامطلوب از بالادست به پایین ­دست افزایش می­ یابد و کیفیت آب را برای حیات ماهی­ ها نامطلوب می­سازد، به طوری­که در اکثر ایستگاه­ ها نیاز به تصفیه برای مصرف آبزی­ پروری دارد.نتیجه­ گیری: هر دو ایستگاه­ مورد مطالعه برای مصارف شرب، آبزی، آبیاری و احشام در رتبه بد قرار دارند. همچنین، برای تفریح و سرگرمی هر دو ایستگاه در رتبه عالی قرار گرفتند. همچنین براساس نمودار پایپر تیپ و رخساره آب بی­کربنات- منیزیم- کلسیم می­باشد.