بررسی تأثیر زبان شعر آزاد بر غزل امروز و ابعاد جغرافیای ادبی آن
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران
3 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران
4 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2024.485476.4155چکیده
غزل یکی از محبوبترین قالبهای شعر فارسی است که به سبب قابلیتهای منحصر به فردش از آغاز پیدایش خود تاکنون در شعر فارسی حضوری مستمر داشته است. در دوران معاصر، همگام و همراه با رواج شعر نیمایی تلاشها برای ایجاد تحول در قوالب شعر فارسی بهویژه غزل، آغاز شد. این تحولات عمدتاً به جهت پویایی قالب مذکور و هماهنگی و متناسب کردن آن با تحولات جامعه صورت گرفته است. زمانی که شعر نیمایی در جامعه ادبی ایران رواج یافت و نیز با تکیه بر تحولات وسیعی که نیما و شاگردانش در عناصر مختلف غزل ایجاد کردند شاعران نوگرای معاصر با تلفیق غزل سنتی و شعر آزاد شعری را پدید آوردند که غزل نو نامیده شد. شعر نو در همۀ اشکالش بر زبان، بیان، اندیشه، بلاغت و زیباییشناسی غزل اثر گذاشته و قصد این پژوهش بررسی تاثیر زبان شعر آزاد بر غزل امروز است. این تاثیرپذیری در حوزۀ «زبان» در شعر شاخصترین شعرای جریان غزل نو شامل حسین منزوی، منوچهر نیستانی، سیمین بهبهانی، محمدعلی بهمنی و محمدسعید میرزایی با روش توصیفی - تحلیلی تبیین شده است. یافته های این پژوهش نشان میدهد که شاعران این جریان با تکیه بر ظرفیتها و پشنوانه غنی قالب غزل و نیز تعامل مثبت با جریانهای نوی شعر معاصر به ویژه شعر آزاد، هر کدام به گونهای از تکنیکها و قابلیتهای شعر آزاد در غزل خود بهره بردهاند. ورود واژگان تازه، معمولی و محاورهای به شعر، ترکیبهای تازه، اضافه صفت بر اسم و... از جمله این تأثیرپذیری ها در حوزه زبان بوده است.