فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مطالعه حاضر، تنوع و پایداری صفات مورفولوژیکی و اسانس چهار گونه آویشن (Thymus sp.) بومی ایران شامل آویشن ایرانی (T. persicus (Ronniger ex Rech.f.) Jalas)، آویشن دنایی (T. daenensis subsp. daenensis)، آویشن کرک‌آلود (T. pubescens Boiss.)، و آویشن کرمانی (T. caramanicus Jalas.) طی فرایند کشت و اهلی‌سازی خارج از رویشگاه با تأکید بر دیدگاه حفاظتی بررسی شده است. این گونه‌ها از نظر قوم گیاه‌شناسی در مناطق رویشگاهی خود به ترتیب با نام‌های اِزبوئه، اوریشُم، کِکیک و آپیشان شناخته می‌شوند که در درمان سرماخوردگی و سرفه کاربرد دارند. پس از اندازه‌گیری صفات مورفولوژیکی در رویشگاه‌های این گونه‌ها، بوته‌ها در شرایط محیطی یکسان کشت شدند. پایداری صفات مورفولوژیکی و ویژگی‌های اسانس آن‌ها در سال دوم با نمونه‌های وحشی در مناطق رویشگاهی مطالعه شد. نتایج نشان داد که ارتفاع، قطر، وزن تر و خشک بوته و محتوای اسانس و ترکیبات آن در گونه‌های کشت شده به‌طور معنی‌دار (p<0.05) بیشتر از نمونه‌های وحشی بود. بیشترین وزن تر بوته (2/3 ± 8/389 گرم)، محتوای اسانس (2/0 ± 1/3 درصد)، تیمول (6/0 ± 3/73 درصد) و کارواکرول (8/0 ± 5/97 درصد) به ترتیب در گونه‌های کشت شده آویشن ایرانی، آویشن دنایی، آویشن دنایی و آویشن کرمانی به دست آمد. نتایج در برنامه‌های اهلی کردن، حفاظت و اصلاح ژرم پلاسم این گونه‌های گیاهی ارزشمند مورد توجه خواهد بود.